Halloween party ideas 2015

Ziektu: Pu L.Keivom*, Inpui.com Columnist

Thlamuongtu Thlarau Thienghlim,
ka hminga Pa-in a hung tir ding chun,
iengkim zirtir a ti cheu.
-Isu (John 14:26)

Pentecost inser dan an ang nawh.
Kum 2014-a Pentecost Ni chu June 8, Pathienni, Isu thonawkna ni April 20-a inthoka tiema chawlkâr sarina amanih ni sawmngana a nih. ‘Pentecost’ chu Grik trong thumal ‘pentekoste’ tia inthoka lak a ni a, chu chu 50 tina a nih. Judahai chun ‘Shavuot’an tih. Aiguptaa inthoka Israelhai an suok, Tuipui Sen an kàna inthoka chawlkâr sarina, a ni zawnga tiem chun 50-naah Horeb (Sinai) tlanga inthokin Mosie hmangin Pathienin an invongna ding Dànpui, Sinai Constitution a pek a. Chu ni chu makmawin an inser hlak a, Shavuot Kùt (Hag haShavuot) an tih. An lekhabu hlui threnkhata chun ‘Atzeret’ an ti bok a, chu chu an kùt ‘Trumtriekna Ni’ (conclusion) tina a nih. Isu kha a tho nawk hnungin ni 40 sung hnuoiah a la um a, chu zoah Ningani-in van tieng a kîr nawk a. Van tieng a kira inthoka a ni 10-na, Thlamuongtu Thlarau Thienghlim hung tir dinga a tiem chu a hung tlungna ni a nih. Hi ni hi Kristienhai chun Kohran piengna niah an ngai a, ‘Shavuot’ ti loin, ‘Pentecost Ni’ tiin ei hung inser tah pei a nih.

Kristien khawvela Pentecost Ni ei inser hun ruok chu a’n ang nawh.  Kohran chanchin suituhai chun hrieng an ta, Roman Empire tawp tieng khan khang hun laia sak rama ngai Balkans, Eastern Europe, Asia Minor, Middle East le a se vel rama kristienhai, Grik trong le an kalchar Hellenism-in a uopna ram po chu, Constantinople (Istanbul) khawpuia inthoka opin, Eastern Roman Empire amanih Byzantine Empire tia hriet a hung ni a, kohran chu Eastern Church (Sak Kohran) ti a hung ni a, chuonghai laia a lien tak chu Orthodox Church a nih. Rome-a inthoka ophai chu Western Roman Empire ti amanih Western Church (Thlang Kohran) ti a hung ni a. Chuonghai pahniin a ni an sut dan chu a’n ang naw leiin tu kum 2013 Pentecost chu Western Church chun May 19-ah an hmang laiin Eastern Church chun June 23-ah daih an hmang a; tu kum 2014 ruok hi chu June 8-ah hmang ve ve thung an tih. Kum 2015 a ruok chu May 24-ah Western Church-in hmang an ta, May 31-ah Eastern Church chun hmang a tih.

Pentecost

Pathienin ‘Kût’ chi hrang hrang inser le hmang dinga Israel thlahai thu a pek laia kût pathum chu Jerusalema hmang ding a ni bakah le pasal puitlinga ngai chin chu fe ngei ngei dinga bituk an nih. Pakhat chu Fekân Kùt, ni sari sung daih, Chol Thrang Lo Bei Kùt tia an ko bok chu a nih. Pahnina, loa an thar suok hmasa tak, rà hmasa kùt, Busîk Kùt an hmang ding a nih.  Pathumna, thar hmasa an inhlàna inthoka chawlkar sarina amanih ni 50-na, lo tharsuok an hlù lût vong pha leh Pawl Kût an hmang ding a nih. Hi kût pathumna hi a nih Judahaiin ‘Shavuot’ an ti le Kristienhaiin ‘Pentecost’ ei ti chu. A hmang dan ding chipchier taka inziekna chu Leviticus 23:15-22 le Numbers 28:26-31 a nih. A hmaa ei hril vuot tah ang khan, hi Kût hi Pathienin Sinai Constitution a pekna ni a nih.

Kristienhai Pentecost

Kristienhai ‘Pentecost’ hung intran dan chu Thilthawhai 2:1-6 ah ei hmu a, a dangdai khop el. Van tienga Isu a kir nawk hma khan, Jerusalem suoksan lo a, ni sawt naw te hnunga Thlarau Thienghlim hung ding chu lo nghak dingin a zirtirhai a hril a (TT 1:4). Chu hun chu tri dor dorin, pindanah inkal khumin, Isu rawia zanbu nuhnung tak an kilna in, Jerusalem Zion muola pindan chunghnungah, an saku ser nghak tlok tlok el a nih. Van tienga inlawipa hlak chu chêpchêp vuok thlak ang elin a rè tah vong vong si. Tu laia ram hlaa um khom boruok zai hmanga mobile-a ei biek el ang hin biek thei a ni bok si nawh. Mobile um khom ni ta rèng sien, a network dinga tiem Thlarau Thienghlim boa inbiek thei a la ni si nawh  Hi an nghak sung, ni sawm tluka an ta dinga ni sawm sawt hi um ngai kher naw nih.

Version hrang hrang ripawt

A hung tlung zet chun a mak dangdai hrim a nih. Baibul pumpuia Jentel mi, ziektu um sun Dr. Luka chun tawi fel takin hieng hin a rikawt a: “Pentecost ni a hung tlung chun an rêngin hmun pakhatah an um khawm a. Thawk le khatin van tienga inthokin thlipui na tak ri ang an hriet a, an thrungkhawmna in chu a hung tuom ta mup el a. Meichok, lei ang tak, insem dar an hmu a, mi tin chungah a fu a. An rêngin Thlarau Thienghlimin an sip ta vong a, Thlarauin a’n trongtir ang peiin trong dang dangin an trong tawl a” (TT 2:1-4 Delhi Version) tiin. Bible Society of India (BSI) suta chun, “Chun, Pentecost ni a hung tlungin, an rêngin hmun khatah an um khawm vawng a. Chun, kârloin vana inthawkin ri thlipui hrang angin a hung tlung ta phut a. Chu chun an thungna in chu a suksip ta vawng a. Chun, leihai ama le ama insemin, mei angin an kuomah a hung inlâr ta a. Chun, an chungah a chuong seng a, an rêngin Thlarau Inthiengin an sip ta vawng a, Thlarauin ân tawngtir ang peiin tawng danghaiin an lo tawng tah a” tiin an inlet.

DV le BSI Version danglamna hi samphuola Baibul tiemtuhai chun an hriet naw el thei.  Research thaw a, sîr tin, abikin linguistics le theological angle-a inthoka chîk taka bi-a sui ruok chun Doctorate (Ph.D) hmu theina khopa thupui fùn niin ka hriet. Ei ngaituona mit tuomtu phuhlip chi hrang hranghai hi iemani zat bek hrietna tuia ei phi thlak pha chu, tuta thrangah la ni lo, thrang dangah, ei la hung hmu phak dingah ngai inla.  Ka hril tum tak ruok chu, ripawt dan ding hang khikhawk dingzie thu a nih.  Khawvela thil la tlung ngai lo a ni leiin a hrilna ding trongkam khom la pieng lo dingah sie inla. Chu thil hung tlung chu hmu thei ni lo, hmu thei ni bok si; ri nei lo, sienkhom a ri inring èm èm bok si; thilthawtheinaa sip, trong tin thiem, trong tin hriet theina dinga nä le hnam dang trong, hriet ngai lo khom hang thaw el theina dinga lei hong theitu chauh khom ni loin, trong hriet lo, threnkhatin ‘van trong’ (glossolalia) an ti chen khom inthawtirtu a nih.
 
Chanchin Thra bu thumna (Luka) le Thilthawhai ziektu nia ngai Luka hi Thuthlung Tharah voi thum (Kol 4:1-4; 2 Tim 4:11; Fil 24) a hming ei hmu a. A thu tam zawnga sùtin Thuthlung Thara thu chuong 27% vel hi Luka ziek a na, Paula ziek chu 24% vel a nih. Paula inzinpuitu le Rome-a lung ina a’n tang lai, mi dang tu khom an um naw lai khoma umpui zingtu a nih. Daktor a nizie hriltu chu a thu zieka hin hmu ding tam tak a um. Chuonghai laia pakhat chauh chu hang hril inla. Peter tarpi dam naw thu a zieka chun, ziektu dangin an ziek sa ve lo, a khawsik insangzie thu a ziek sâ kher ti ei hmuh (Lk 4:38). Isun a sukdam hma khan daktor a ni leiin a lo en hmasa a, a pang sat dana inthokin a khawsik insangzie a hriet a ni hmel hle. Ama kha Isu zirtir laia thrang ve ni si lo, sienkhom kum thum sung Isu rongbawl hun le a hnunga a zuituhai rongbawlnaa inzêl tlat niin a’n lang. Jentel tukvera inthoka thlira a ziek a ni leiin Juda tukvera inthoka thlir ziektu dangin an ziek hmai iemani zat a ziek sa a nih. Pentecost nia Thlarau Thienghlim hung tlung kha a tak ngeia hmutu le changtuhai lai thrang veng a ti? A thrang ve si naw chun tu ripawta inthokin am a thu ziek hi a lak ning a ta?

Mei am, lei am, trong insem dar?

Ieng le khaw leh, thil thar le danglam ei hmu thu ei hril ding pha leh ei hmu le hriet tah hlak, a angpui hnai taka ei hriet khah tekhia neiin, thu mal ‘ang, angin’ ti hmangin hril ei tum hlak.  TT 2:3-4 chu DV-ah “Meichok, lei ang tak, insem dar an hmu a, mi tin chungah a fu a” tia a sie laiin BSI chun dutawka grammar suosamin, “Chun, leihai ama le ama insemin, mei angin an kuomah a hung inlâr ta a, chun an chungah a chuong seng a…” tiin, 1968 suok, Hmar tronga Holy Bible suok hmasa taka Dr. Thanglung inlet angin tu chen hin an la sie zing a. BSI-Muolhoi (2011) chun, “mei anga leihai insemdar a hung inlang a, an renga chunga chun a fu seng a” tiin a sie tah thung a. 1980 suok, Rochunga Pudaite buotsai, Bibles For the World suta chun (a hnungah BFW Version ti ning a tih), “tawng hai mei anga inlâra indarin mitin kuomah a hung tlung ta a, chun, an chungah a chuong seng a…” tiin a sie a. BFW Version hi an thlka inzing deuh amani ding, 2008 suok Hmar-English Parallel New Testament-a chun “Chun tronghai chu mei anga insemdarin ân lang a, an chungah a chuong seng a” tia an hung sie hnungin 2008 suok bok, Sam le Thuvarhai (Psalms & Proverbs) thrang saa chun, “Chun, leihai chu mei anga insemdarin ân lang a, an chungah a chuong seng a” tiin a hung suok nawk daih a nih.

Khi Version palihai hril dan khi, mitdel panga sai hmu an ti ang elin, a danglam vong a nih. Saptrong version hrang hranga an ziek dan khom a khuongruol chuong nawh. KJV-a chun “cloven tongues like as of fire” a ti laiin NKJV, NRSV le ESV-a chun “divided tongues, as of fire”; NIV-a chun, “what seemed to be tongues of fire that separated”; New English Bible (NEB) chun “tongues like flames of fire”; Today’s English Version (Good News Bible) chun “what looked like tongues of fire”; Jerusalem Bible (JB) chun, “that seemed like tongues of fire” tiin an sie thung. A um dan ding awm chu suongtuona mitthlain a hmu a, sienkhom a hmaa la tlung ngai lo, a hnung khoma chuong anga tlung nawk ta lo a ni leiin, Peter hai, Luka hai hun laia a ni ang taka hril suokna ding trongkam an tlaksam ang bok khan tu chen khom hin khawvel hin a la tlasam a nih.

A san bul chu mi hrang hrang chunga Thlarau Thienghlim thilthaw dan hi mihriem tronga hril suok thei lo a tam lei a ni el thei. Chuong chu a ni lai zingin, ei trongkam hmanghai hi hang bi uluk deu inla chu, bèl chieng an dawl naw el thei. Chu chu fie taka hmu thei dingin, chenchiltu ding Thlarau Thienghlim, taksa le thlarau mit sukvar theitu le iengkim zirtir theitu hung tlung khan ei mit a la sunvar naw khom a ni el thei bok. Ei hmu thei tlat naw chun thangtlawm thila lak chi khom a ni nawh.  Thlarau mit a mawk chun lungril mit khom a mawk a, chu chun taksa mit khom a sukmawk ve el a nih. Taksa mita ei hmu hi, ieng angin ei mit var sien khom, lungril mita ei hmu thei si naw chun, a umzie ei hriet thei nawh.  Hieng lai thua hin thil insersuon a tam a, lekha tawitea hril suok zo ruol a ni nawh. Mani ngirhmun seng inen fie tum ei tiu.

Pentecost thilthawtheina

Vana a lawn hmain Isun a zirtirhai kuomah Pa thu tiem, Thlarau Thienghlim chu peka an la um ding thu dam, chu Thlarau Thienghlima baptis an ni pha leh thilthawtheina la nei an ta, an chengna khawvel le hnuoi kil tawp chena a thu hrepuitu le the dartu an la ni ding thu dam a hril a (TT 1: 4-8). Sienkhom, a hang fesan meuh khan chu a zirtirhai kha an chi-ai takzet a nih. Hi hmaa thil tlung threnkhat ei thlir chun, zirtirhai laia a sa se ngam tak Peter khom khan a hotupa bula chu zak khawng khûr khûr ngam sien khom an hang man zan zet khan chu voi thum an phatsan el bakah, trongsephur dong huoma inkhâmin “Chu mihriem in hril chu ka hriet dèr nawh” (Mk 14:71) a ti hiel a ni khah.  An hang hemde lem khan chu man inlauin an tlan dar vong a, in sungah inbiin kot an inkal khum a, an inthin hawp el a ni khah.

Pentecost ni a hung tlung zet khan chu kâr sari hmaa inphattu Peter kha phatsantu Peter ni ta loin trantu Peter, lu bong le bân bong huoma trantu a hung ni ta lem a nih.  Miditerranean Tuipui le a sè vel hmun le ram tina inthoka Jerusalema Fekân Kùt hmang dinga hung fuon khawm Juda mi, Jerusalema la châmbâng, trong hrang hrang hmang tah hai chu an la’n zi nuoi nuoi a.  Chuong laia threnkhat chu Juda mi fir, kar sari liem taa ‘Hemde rawh, Hemde rawh’ tia rawl tawp insuoa khek pawlhai laia mi kha ni ngei an tih.  Chu nia pindan chunghnunga Isu thutiem nghaka intom mi 120, Thlarau Thienghlim changhai lai khan Peter khom kha a thrang ve a. An thlarau chang ri chu a so vêl el leiin, threnkhat chun, “Zu an inrui a ni hih” lo ti tawk an um a nih. Ti awm hrim khom a ni el thei.  Thli anga hmu thei lo, thilthawtheinaa sip, mi dawikawlok khom mi huoisen tawpkhawka inchangtir thei, thil mak inrui an nei tlat!

Chu phing leh Peter chu a ngir a, “Hienghai hin zu an inrui nawh. Zing dar kuo chauh a la ni hih” tia tranin, zawlneihaiin an lo hril lawk anga thil tlung a ni thu, an hnam histawri leh sehmein, sermon ropui tak a thlâk a, mi tam takin an pom a, baptisma an chang a, chu ni chun ringtu 3000 lai zetin an pung sap a nih.  Chu ni vek, chawhnung tieng Peter le Johan chun Pentecost ra hlimum sîk peiin, Tempul kota kutdaw, zeng pakhat an sukdam zoin tempula chun thu an hril a, mi 2000 lai zet ringtu an man sa bok a nih (TT 4:4). Pentecost a tlungna taphotah ringtu an pung naw thei nawh. Dangtu le dâltu an nasa po leh a puok darh nasa ting el a nih.

A hnung ela Peter le Johan hai rongbawlna ei thlir pei chun, man an tuok a, tàng inah an khum a, Sanhedrin hmaah an inngirtir a, Isu hminga thu hril ta lo dinga an khap khomin zâm der loin, “Keini chun kan hmu le hriethai hi hril loin kan um thei nawh” (4:20) tiin, ieng ang vauna le inthrìna hnuoia khom huoisen takin thu an hril el a nih. An huoisenzie an hmu chun, lekha inchuk lo le mi mawl satlie el an nih ti an hriet si leiin, mak an ti hle a; Isu kuoma um hlak an nih ti an hriet ta a (4:13). Ringtu danghai leh huoisenna hnia an trongtrai zo lem khan chuh, an um khawmna in chu a hung inhnìng a, an rêngin Thlarau Thienghlimin an sip a, huoi takin Pathien thu an hril ta pei a nih (4:31).  A hnunga Isu ringtu Stefen an man a, lunga an deng hlum lai khom khan Thlarau Thienghlimin a sip a, van inhonga Pathien ropuina le a chang tienga ngîr Isu (7:55) a hmu tlat leiin, zàmna hlekte khom a nei nawh.  Pentecost ni tlung tah, chuong ang mi huoisen chu kohran chanchina hin hril seng lo an um. Tertulla (c.160-225 AD) lem chun a lekhabu Apologeticus (Apologia) ah, “Kohran hi martarhai thisena inthoka hung tro suok a nih” (The blood of the martyrs is the seed of the church) a lo ti hiel rèng a nih. Hi taka a hril tak chu martar changhai thisen ni loin, hringna chân ngam khopa Isu Krista ringtuhai kuoma huoisenna petu Thlarau Thienghlim thilthaw, Pentecost ra suok a nih.

Pentecost Hlui le Thar

Pathienin Horeb tlanga inthoka Sinai Constitution a pek trum, Pentecost ni hmasa tak kha a rî a râpum bek leiin mipui chu triin an inthin hawp a. Mosie kuomah, “Nangman kan kuomah thu hril lem la, lo ngaithlang kan tih. Pathien ruok chun kan kuomah hril ta naw hràm raw se, kan thi el ding a nih” an ti hiel a.  Hi lai chanchin hi kha hma khan ‘Sinai Constitution’ ti thupuia hmangin ka ziek ta a. Chu chu Israelhai Pentecost hmasa tak ‘Shavuot’ a ni leiin, chik zuola sui nuomtuhai chun hi lekha leh hin tiem kop dingin ka’n fui a nih. Chun, hi trum bok hin, Dan laa Sinai tlanga Mosie a thang sung rangkachak bawng lem lo be hman pawl an um a, chuonghai chunga chun Pathien lung a sen leiin mi 3000 velin hringna an chan a nih.

Thlarau Thienghlim hung tlung ni khom hin Zion tlanga lo nghaktuhai umna in chu thlipui na tak ri angin a hung tuom mup a,  an rêngin Thlarau Thienghlimin an sip vong a, thlabar tah nekin an lawmna ri chu a so-inêk thung a nih. Pentecost hmasa taka khan mi 3000 laiin hringna an chàn a, Thuthlung Thar Pentecost-a ruok chu Peter thu hrila inthok ringot khomin trum khatah mi 3000 velin sandamna an chang thung. Chu chu a nih Paulan, “Ama chun Thuthlung Thar rongbawltu ni tlâkah a mi siem a, chu chu Dàn, hawropa ziek ang kha ni loin, Thuthlung Thar, Thlaraua ziek chu a ni lem. Dan, hawropa ziek chun thina a’n tlungtir a, Thlarau ruok chun hringna a pêk” (2 Kor 3:6) tia a hril kha.

Pentecost hmasaa Dan a pek lai khan Israel mipuihai chun lungruol takin, “Lalpa hril taphot chu thaw pei kan tih” an ti duol duol a (Exo. 19:8). Sienkhom anni theina ringot chun an thaw thei naw ding ti an hriet. Hla taka ngirin, inthin pumin, Pathienin an kuoma daireka thu hril ta naw hràm dingin an ngen a nih.  Chu Pathien bok chu Thlarau Thienghlima Pentecost nia a hung inlang chun mipuiin Peter kuomah, “Unauhai, iem thaw tang kan ta?” tiin an indon a, Peter chun, “In suolhai ngaidam a ni theina dingin inrêngin sim unla, Isu Krista hmingin baptisma chang ro. Chuongchun, hi thilpek Thlarau Thienghlim hi dong in tih. Thutiem hi nangni ta ding a na, in nauhai ta ding khom a na, ei Lalpa Pathienin a ko taphothai ta ding khom a nih” (TT 2:38-39) a ta, a hril ang chun an thaw a,  thutiem chu an zui theina dingin Thlarau thilthawtheina chu an chang tah a nih.  Ei hlaa khom, “Suol hre dinga mi san dingin, Thlarau chauh a trangkai” a ti hrim a nih. Hi lai châng DV-a kan inlet hi UPC mi threnkhat chun an thuring le inzirtirna tawkbuoia an ngai leiin, sut nawka chuh inlet thra dingin an mi ngen chu tie!

Nambar 50-na poimawzie

Thuthlung Hlui hunah nambar 50 (Pentecost) hi zalenna le sansuokna kum a nih. Kum 50-na hi Jubili kum, insuona kum, bawihai an suok zalenna kum, leibat po po an fihlimna kum, in le lo zor tah khom a neitu hlunin an chang nawkna kum, ram khom insuo zalen a, ieng khom ching an phal naw kum, amaa tro bu le bal le theihai khom sik an phal naw kum a nih. Hi thu hi chipchier takin Leviticus 25:8-55 ah a’n ziek. Aigupta bawia kum 430 zet intang tah Israelhaiin Tuipui Sen kân a, an Pathien Jehova chu zalen taka ‘Ni thum lamah’ be dinga Mosien Faraw kuoma a lo hni khah sukpuitling theiin a lo um ta a. A mihaiin a thuthlung an zawm theina dinga an thaw ding le khawsak dan ding Danpui chu meichoka lungphek ngeia ziek a pekna ni chu Tuipui Sen an kàna inthoka ni 50-na, tu lai thil anga hril chun, an ‘Republic Day’ a nih.
Thuthlung Thara Pentecost nia ruok chuh lungpheka ziek ni ta loin, an lungrilah ziek a ni tah lem. Chu chu a nih Jeremia-in a lo tlanginsampui (31:31-34), a hnung kum 650 vela Hebraihai kuoma lekhathon ziektuin,
Chu phaa Israel sungkuo kuoma
Thu ka thlung ding chu hi hi a nih:
Ka danhai an lungrilah sieng ka ta,
An lungrilah ziek bok ka ta,
An Pathien ning ka ta,
Ka mihai ni bok an tih
tia a hung insam non khah (8:10).

Tlangkawmna

Ziektu hmingthang Alexander Dumas tienami ziek ‘The Three Musketeers’ –a bu pakhat, Twenty Years After- tia khan kul sung tang ina um pasalthra mi pathumhai hin an suok dan ding an phan laiin bu fa dingin lung in vengtu lu tak dottu La Ramée chu an fiel a. Chu pa phierpuina lei chun Duke of Buckingham chu a suok hrim a. A tlan suok ding thu fiemthu anga hril lawkin, “Khai, Pentecost chu ieng kongin am ka sor trangkai ding? Thlarau Thienghlim chu lei chok anga hung trumin, ka’n tàngna lung in talahai hi hung hong el a tih ti i ti ngam naw a ni?” (Now, what has Pentecost to do with me? Do you fear say that the Holy Ghost may come down in the form of fiery tongues and open the gates of my prison?) ti thu a ziek a.

Hi thu hi ka tiem laia ka lungrila thil hung inlang chu Filipi khuoa Paula le Sila lung in intang lai thu Thilthawhai 16-a inziek kha a nih. Zanah an trongtrai a, hla an sak zoin lir nasa tak a hung inhning a, lung in kotkhar po po a hung inhong a, tânghai kol bun khom a hung insût vong a. Lung in vengtu a hung har chun tânghai an suok vong tah ringin inthat a tum a, Paulan a khap a, ama le a sunghai leh Isu ringin chu zân lá là chun baptisma an chang tah a nih. Chu chu a tak ngeia Pentecost ni hmangtuhai tonhriet chu a nih. Pentecost chu suol bawia intanghai kol bun sûta chatuona zalen dinga insuotu a nih. Amiruokchu, ei ring ang phu peia Pathien ropuina hmu chauh dinga ti ei ni leiin, kong hrang hranga ei kol bun sût thla theitu Thlarau Thienghlim chun ei ringzie ang peiin thil a thaw hlak.  Chu chu a nih Paulan, “Pathien felna chu ringnaa inthoka ringnaah suklangin a um pei” (Rom 1:17) thu, inril tak, sienkhom fie tak sia a lo hril kha.

(May 17, 2014)

Ziektu: Pu  L.Keivom, Inpui.com Columnist

Life levels all men; death reveals the eminent.
-George Bernard Shaw (1856-1950)


Nehru thi champha 50-naah

Delhi, May 27, 2014 Thawleni. India Prime Minister hmasa tak Pandit Jawaharlal Nehru thi champha voi 50-na a nih. Kum sawmnga liem tah khan hi ni hin Parbung-ah Headmaster sin thawin ka um a, Nilaini a nih. High School-in radio se trawp tah, hmang ta loa an sie tah chu ka khel ka khel leh news ngaithlak thei rek ruokin a thok nawk a. Chu chu kan khawvel puo tienga thil tlung chanchin kan hriet theina hmangruo um sun a nih. Hi tuk khom hin ka zuk her leh Nehru thi thu an hung puong a, lung a thrawng hle a. Chieng zuola chanchin zuk ngaithlak tuma ka her ka her leh a thi top a, ai mit thlong an ti chu nêpte a nih. June thla bulah ka suoksan tah ding a ni leiin Parbung-ah Hmar Biel HSA Block Inkhawmpui kan ko a, Nehru sunna-in minit hni to trokin hun ser kan hmang nghe nghe a. Chu chu May 27, 1964 Nilaini a nih.

Chuong thil vel, kum sawmnga liem taa ka sulhnung chu sui kira, hi zana ka hla phuok thar hlol, ruo thram lo,

HSA inkhawmpuia ka sak,
Hril a hai dawn kir changin,
Tiena nun hlui tham hnunghai;
Vanglai ni, vullai nun reng,
Kir rêlin an mawi si nawh…

ti dam chu lungrilin ka sak a. Kum sawmnga hnungah hung tho nawk sien, a thla fe pei, ama sungkaw hming Nehru put ta loa a makpa sungkaw hming Gandhi put tah lemhai thruoina hnuoia inthlangpui an nei zo hlim, ek vuok pher khom tluk loa an hmai mawk lai le Prime Minister thar Narendra Modi lukhaina hnuoia BJP sorkar inlekphek le arla intui ding kawdak lai ang ela an innui threk lai hi hung hmu sien, thi non nawk nghal a thlang dingzie dam chu ngaituonaah a hung lĕng lût bok a. Ama ngei khom, khang khopa pa ropui le hlawtling kha 1962-a China ramin India a hung sop hrep hnung khan chu hmai inkhup lupa nunkhuo hmang zo a ni khah.

Chuonga ram tin ka ngaituo lai chun Guwahati-a inthokin Rose Darthangpuiin a mi hung fawn a, “Rang, chanchin thar dam in lo hriet am?” a ta. Ieng khom kan hriet naw thu ka hril leh, “Ka pa Darhmangpui kha a chau zuol deuh niin an hril a, voisun khom a suo ta naw el thei a ni awm” a ta. Delhi-a um a naunu Hnemi (Rebecca Lalhnemkim) ka hei biek tum leh ka hmu thei naw a. Sanga naupa Pienga ka fawn a, “Sunbu fa sok sok kan ta, Hnemi-hai ina fe dingin lo insiem la, hung lam ka ti che a, rem iengkim ei va relpui a ngai ka ring” ka ta. Hnemi in sawng lina kan kai charin a chat thlak tah thu an mi hung hril a. Nehru thi champha voi sawmnganaah ei khawvela mi inlâr, a dam lai ngei khoma tienamia mi inlâr chungchuonghai (legend) ang khopa a chanchin an hril Darhmangpui chun muol a lo liem tah a nih.

Trobul

Darhmangpui hi Rev. H.D. Zakhum le Khuongzing hring nau pakuo, pasal 6 le nuhmei 3 laia pathumna, ka nuhmei Darthrachong hnuoi taka mi, March 16, 1936-a Pherzawla pieng a nih. An unau indotin Lalngatta, Darthrachong (Dari), Darhmangpui, Haokip Ramthimtawnlien (Tawni), Laltranpui (Trana), Darsanglien (Sanga), Lalfakthang (Faka), Darneimawi (Mawii) le Darlienthang (tlanglaktea thi) an nih. An pu Laltinsiek Darngawn-Faiheng chu ram tieng le in tienga thangsuo, damlai lung khom phun hiel a ni a, Pherzawl lalhai farnu Tuokhawl chu nuhmeiah a nei a, khawnbawl upa min a nih. Ka pa Hrangthatfieng Keivom khomin Pherzawl lalhai farnu Khawtinhnieng chu nuhmeiah a nei a, khawnbawl upa min bok a nih. Ruol thra, thil thawna iengkima inthlop le pansak-panthlanga um an nih. Laltinsiek hin nau pasal pathum-Zakhum, Hleia le Thansang- a nei a, a nauhai hming a sak dana inthok ngot khomin vantlang chunga leng, pipu ring dana khom pielrala faisa ringa khawsa ding a nizie chu inhmai ruol a ni nawh. Sakei le zawla inman tak taka inngai a ni a, a tonhriet ngei mak tak tak ka naupang laia a mi hril threnkhat chu Zoram Khawvel-1 (p.140-144) ah a chuong.

Sakei le inzawl an ni thu le an inzawl dan a mi hril threnkhat chu tak nêkin tienami a ang lem hiel a nih. Chuonghai laia pakhat chauh chu hang hril inla. Ni khat chu a lo hnawm, sèrâwp pik tak ela chun thil inri suot a hriet a. Iem a ni hrim ti en fie tuma a hei lut chun hla lo teah sakeiin sazuk chal lien tak el, a kihreu pâr chuoi el hi a lo se hlim, a fak tran mek lai chu a va hmu a. “Unaupa, i sa sè chu i laibungpa hi i mi hle ve naw dim a ni?” tiin mihriem ang charin a biek a. Sakei chu hlam khat velah an tawl a, uipui inthrungin a’n thrung a. A ditna lai lai a ât thlak a, dit tawk a nga chun lawmthu a hril a, a fesan charin sakei chun a hung fak nawk el a nih. Kum 1954 khan sakei nghal, tuorhlaum, bawng se rop hlak hi khawtlangin beipui thlakin kan inhuol a, Thrathangin a kap hlum a, ran thata ineiin a khawnawtin umni kan kham a, nupui-papuiin sakei lu chu an lăm huol mup mup a. Laltinsiek ruok chu a thrang ve nawh. Muolveng tlak tieng tlangah mei a va’n khŭk a, chu chu sakei sûnna le thlahuolnaa a thaw a nih.

A hma khan Laltinsiek chu in le lo tienga thangsuo a ni thu ei hril tah a. Kum khat chu bu silaizawn zet a nei a. An bu chil ni chun upa ruol chu hrizawl bulah suorthlaka tlangval ruol bu chil, sûr thla zur zur chu thlir malamin hà-zu an dawn a. Hrizawla bu eng suou el, silaizawn hiela insanga vŭm thûra pyramid anga intung chu ka pa Hrangthatfieng chun Laltinsiek le Tuokhawl chawina dingin hieng ang hin hla-in a zuk inthrum a:

Chûn Khawli fâng kan lawi ni’n e,
Sawmfâng ngawi lung ang bŭm e;
Sem inchek rawh, pa-zuo Siekin,
Zawlkhawpui li ang ting rawh

tiin. Hi hla hi kum 1958-a Tuokhawl thi hma thla thum vela Pherzawla a mi hril, ka pa hla phuok zieka ka kol um sun a nih. ‘Chûn Khawli’ a ti hi Tuokhawl a na, a hrangchat lai khoma a domtu ka nih. ‘Pa-zuo Siek’ ti hi Laltinsiek a nih. A umzie chu: Tuokhawlhai bu kan chǐl ni chun ngawi dawna hmuna lung an dĕng bûm thur ang elin an bu chu a vûm thŭr a. A pasal Laltinsiekin tlai takin sem dar sien, a bu thlo suokin Pherzawl khuo hi tui angin ting raw se.

Chu Laltinsiek, in le rama thangsuo, a bu thlo suok le a sa kap hai inei le inchonga khawtlang hrai hlak a ni leiin, chu chu a nau lutir Zakhum naunu, a tunu hmu hmasa tak, ka nuhmei Darthrachong hin hmingin a put a; Darngawn pa ropui, ram hmangpui anga Pherzawl tlanga inzâr a nina chu Darhmangpuiin hmingin a put thung a nih. Anni unau, puitlinga damhai lai mi pali chun damdawi tieng sorkar sin an thaw a, pahni chu sipaiah an lut a, Darhmangpui chu Manipur Agriculture Department-ah Village Level Worker (VLW) ah tranin Extension Officer-in a penson a nih.

Sirbi Thar

VLW zuk hril taka chun fakzongna tienga sirbi thar ei hung chuong kai pei dan chanchin hi sui le lekhabua hlu lut a poimawzie a mi’n ngaituotir a. Chu thil chu a tlangpui chauh ei bi hmain VLW le kan inlaichinna hril hmasak ka nuom a. Matric trum hni ka tlol hnunga ka ekzam voi thumna zo khan VLW sin hi iemani zat a ruok a, Imphala ka um lai a ni bok a, written exam-ah ka va thrang ve a, ka hlawsam chieng khop el. Hi hi sin zongnaa ekzama ka thrangna hmasa tak a nih. Ka mawl dan chu, ekzama ka thaw thrat leia tling dinga ka lo inbeisei kha a nih. Manipur sitail kha a mik a mak ka lo hriet naw a. A tling ding le ding naw kha a latuhaiin an hriet lawk sa vong, dan hraw kimna dinga a hminga ekzam kha an thaw mei mei a ni thu miin an mi hril hnungin ka har suok chauh a nih. VLW ekzam-a ka hlawsam hnunga sin zongnaa ekzama ka thrang nawkna hmasa tak 1967-a chun Indian Revenue Service (Customs & Excise) ka hmu a; 1969 UPSC ekzam-ah IAS/IFS ka hmu nawk a, 1970 khan IFS ka zom a, Manipur State-a pieng le seilien le chutaka inthoka Indian Foreign Service tling hmasa tak ka la ni phak tho a nih. Ka tarpu Darhmangpui ka tluk nawna ruok chu ama VLW a tling a, kei ka tling phak nawh.

Ei hril sap nuom tak, fakzongna tienga sirbi thar ei hung suot pei dan chanchin-ah lut inla. Eini rawi hi hrâm bul leh kum tin insuola zalen taka tu leh indawr buoi loa khawsak ngor ngor hi ei tum le nuom lei amani ding, ram roinrelna a hung inthlak hnung khomin sorkara kamdingna ding zonga intât lut tum hi ei vang em em niin a’n lang. Kum 1959-a D.M.College kan kai lai khan, ka hriet suol a ni naw chun, Imphala sorkar thoktu um sun chu Head Clerk kai phak Zokhuo chauh kha a ni chu tie! Vai rama lekha inchuk phak mi tlawmte um sun khan sorkar sin nekin Mission sin tieng an lut deuh vong a. Indopui Pahnina tawp hnungin mi iemani zatin Compounder (Pharmacist) an inchuk a. Kum 1951-a Pherzawl High School a hung ngir hnungin Compounder inchuk thei dinga qualification nei iemani zat suoka an inchuk hnung le Imphala kum 1958-a Adimjati Technical Institute-a Diploma in Civil, Electrical, Mechanical and Allied Engineering an hung tran le Pherzawl High School-a inthoka Matric tling an hung suok trak trak lai leh an intuok leiin a ruolin mi panga, Pherzawl High School suok mi pali-H.C.Jaikung, B. Thanghut, Hmangsunthruom & J.C.Chawka- an lut a, an hnung mi iemani zatin an hung zui bok a. Hieng hun lai bok hin mi iemani zatin VLW an zom bok a. Chuong Civil Engineers, Compounders, Nurses le VLWs hai le sikula zirtirtuhai le Mission-a thoktuhai chu an nih fakzongna sirbi thar hung remtuhai chuh.

Hmasawnna le a bebawm

Hmasawnna hrim hrimin thil thra a hung intlun ruolin sawsaitiin thil thra loa a ngai tam tak a hung fen sa ve a, chu chu pumpel thei a ni nawh. Mania sorkara fakzongna hnar neituhai chu mi inza an phur ruolin an laka mi beisei khom a lo insang leiin, mani hlaw chauh ringa khawsa ta dingin dem kai, mi kom le tiksie ni hlaw a olsam a. Hi lei hin kut tling lo thila inhnel pha thei a ni a; chuonga an lo inhnelna ra dongtu, kohran mihai chenin an thilthaw chu ngaizam le ngainathiem a hung ni pha kawrapson chirdumah ei lut diel hlak a. Hi ngirhmuna ei intal buoi tran mek laiin kum 1983 khan Manipur chu District thar tam tak le Sub-Divisions-a thre a hung ni a, Tipaimukh Sub-Division khom a hung pieng a, Parbung chu hmunpuiah a hung um a. Development project hrang hrang le Sub-Divisional hmunpui relna dingin hmun dang ang bokin sum tam tak Tipaimukh Bielah a luong lut a, chu chu inhâkin tu chen hin ei la konkawpui a nih. Hieng hun laia Parbung Biel nghaktuhai laia pakhat chu Darhmangpui kha a ni ve a, ni tam zan tam daih chanchin hril ding a nei ti ka hriet.

Khang lai hun, hmasawnna lampui ei hung hraw tran ruola kha hmaa ei khawtlanga ei la hriet ngai lo hlemhletna, inrui thei, zauthauna, sum thăpa lekha indeng le thil thra lo chi hrang hrangin a mi hung chim tran dan le a ra suokhai le a kakhawk pei danhai hi chik taka sui a, ei tluk sietna san bi chieng a, kong hrang hranga ei hung insiem thrat dan ding duong suok a trul takzet tah ti a hre naw ei um ka ring nawh. Pherzawl High School hmangin hmasawnna kalbi ei suot a, ei hung inthrang duok duok a. Sienkhom, eini kut ngeiin Pherzawl High School chauh khom ni lo, ei High School danghai po po khom ei sukching vong a, siksikrieu inhramna bûkah ei inchangtir vong a nih.

Darhmangpui darthlalangah

Darhmangpui kha var-invet le invet var, Sura-2 ti hming chawi thei khopa chanchin hau le mi hriet hlaw, ei khawvel hluia inthoka khawvel thara ei chuong lut hun laia mi suknui rawn tak ni thei hiel ding a ni leiin, a chanchin hre taphotin tlawmngaia hung ziek ding le chuong an thil ziekhai le khang lai huna ei khawvel inlumlet dan chik taka suina le thlirna thu chu lekhabu changkang taka buotsai tum a ni a, a ngainatuhai le ruol thrahai tlawmngaina zarin ei puitling ngei khom ei beisei. Hi le inzoma a chanchin mani hriet dan ang seng, ramri ieng khom khang loa tlang taka hung ziek dinga fielna le ngenna chu chanchinbu le website hrang hrangah la hung insuo ning a tih. Hi artikul tiemtu taphotin fielna chu hmu taah inngai ei tiu. Ei tum tak chu Darhmangpui darthlalangah ama hmel le a chengna khawvel hmelhmang innui dar dar puma thlir tlang a nih.

A kharna dingin thil pakhat hang zep sa inla. Darhmangpui kha Baibul tiem ngai mang lo a ni laiin Delhi Version hi a lawm a, a tiem tlut tlut hlak a ni awm. Trum khat kan inhmuin tiem le hriet inhoi a ti thu a mi hril malamin 1 Korinth 7:9, “hur nekin innei a thra lem” tia phok taka BSI Version-a an inlet, DV-a “châkna sahâla hlieua um nêkin innei a thra lem” tia kan inlet hi thra a ti bek bek thu a mi hril chu tie! Chu chun thu tam tak a fûn. (June 6, 2014 Saturday, Delhi).

GOVERNMENT OF HMARRAM
HMAR PEOPLE’S CONVENTION (DEMOCRATIC)
Serve  the Nation
GENERAL HEADQUARTER : SINLUNG

To,

 Shri. Kiren Rijiju
 Minister of State,
 Ministry of Home Affairs,
 Government of India.

Subject : Plights of the Hmar People in Northeast state of Assam and Mizoram.


Sir,

The Hmars are an indigenous tribal people I Northeast India. The Hmars are dispersed and settle in  states of Mizoram, Manipur, Assam, Meghalaya and Tripura. The Hmar tribe being enlisted in the  Tribal list per Ministry of Home Affairs Order No. 316(A), 1956, thus had been officially  recognized as a Tribal group by the Indian Constitution, since.

In Mizoram, the failure to implement the provisions of the 1994 Accord, which, inter alia, provides  for Upgradation of the status of the present Sinlung Hills Development Council (SHDC) to that of  the Autonomous District Council within the framework of the Sixth Schedule of the Indian  Constitution. It is the sincere desire of the Hmar People’s Convention (Democratic) {HPC(D)} that  Hmar People, Central Government of India and Government of Mizoram held a Tripartite – Talk to  settle the protracted political problems of the Hmars in Mizoram (as in Assam) as two Suspension  of Operation (SoO) and dialogue failed to bring anything substantive agreements.

The Government of Mizoram and the HPC(D) signed the Suspension of Operation (SoO) on  November 11, 2010 for a period of six months, Again, another Suspension of Operation (SoO)  between the Government of Mizoram and the HPC(D) was signed by representatives of the  Mizoram government and the HPC(D) at the State Guest House, Aizawl (Mizoram) for a period of  6 months effective from January 31, 2013. At both times talks and Suspension of Operation (SoO)  collapsed.

In Assam, the Tripartite – Talks to settle the Hmar issue in Assam is painstakingly slow. The new  Union Government and the Home Ministry must immediately continue the talk and bring it to its  logical conclusion for the development and security of the entire stakeholders, by creating an  Autonomous District Council for the Hmars within the State of Assam, comprising of satellite and  core Hmar villages of Barak Valley (Cachar) and North Cachar Hills under the provision of  Articles 224 (2) and 275(1) of the Constitution of India.

In the pursuit of security peace and development, the HPC(D) – Assam Region, has initiated a  political dialogue involving the Government of India and the Government of Assam after laying  down arms by their cadres which was hosted by the Government of Assam in the presence of the  Union Home Minister in Guwahati on 24th January, 2012. The first round of talks of the HPC(D)  Administration delegates – Government of Assam – The Central Government was held on 27th September, 2012.
Five (5) rounds of talk had taken place since.

In the context of Manipur, the HPC(D) political concern is collectively shared with the United  People’s Front (UPF), currently under Suspension of Operation (SoO) since 22nd August 2008 with the Government of India and the Government of Manipur. The UPF demands for an Autonomous Hill administration under the provision of Articles 244(2) of the Constitution of India within the  State of Manipur. The HPC(D) sin the SoO documents in Manipur as UPF, the document is  collectively shared and signed along with the other members : KNF, KRA (U), UKLF, ZDV and ZRA.

Sir,in the recent past Bharatiya Janata Party (BJP) National leaders on two occasions has committed  to sympathetically consider the Hmar legitimate demands; we placed before you today to give your  atmost in resolving the plights of the Hmar People. The Home Ministry (Northern Affairs) must  also find solution to competeting aspiration of the people of Northeast India urgently before the  land is consumed by strife.

(H.ZOSANGBERA)
Chairman
Hmar People’s Convention (Democratic)


Copy to,

Shri. Gen. V.K Singh,
Minister of State (Independent Charge), Development of North Eastern Region Government of India

N.B.: Enclosed, letters of BJP National Leaders.








Mahur, June 4, 2014: Hmar Students Association (HSA), New Zoar Unit (Mahur, NC Hills, Assam) chun HSA Platinum Jubilee (1939-2014) lawmna ding le inzomin Hmar ṭongin “Essay Writing Competition” an buotsaia, hi thusep ziek inelnaa hin mi tuelkhom inhnikna nei ta phot ṭhang thei ani thu an hril.

Thusep ziek inelna thupui ding chu “Ei Hnam damna ding le intodelna dinga HSA mawphurna hai” ti a ni a, thumal 1,500 neka tlawm lo ding a nih.

Thusep ziek hai peklut theina ni tawp ni chu August 29, 2014 a ni a,HSAnewzoarunit@gmail.com-ah thon thei ani bak-ah, HSA Platinum Jubilee Celebration Committee, New Zoar Unit, New Zoar, Mahur, District – Dima Hasao, Assam, Pin - 788830-ah Chairman/Secretary hming inchuonin thon thei ani bawk.

Lawmman dingin a pakhatna chu Rs. 3000 le certificate inhlan ning a ta, a pahnina Rs. 2000 le certificate inhlan ni bok a tih.

“Mitinin hi thusep ziek inelna hi hlutsaka ṭhang seng dingin ei in fiel a nih,” tiin Chairman VL Khawbung le Secretary Sadrak R. Hekte hai chun inhriettirna an siem.

By L.Keivom

Our beauteous hills, green, blue mountains,
Canopied with flowering trees;
How satisfying to behold,
With its gentle breezes kissing.

Our lovely hills, our sweet abode,
A land we always sing its praises;
Keep on blooming for us, we pray,
O land of  harmony.                                                                                                                                                                                                                                                                                            
Home of myriads of nesting birds,
Habitat of wild animals;
The flapping of hornbills over hills,
Providing heavenly music.

The cascading sounds of clear brooks,
Murmuring through up hills and dales-
With shrill notes of the cicadas
Enthralling the sweet autumn air.

The sky is as blue as the deep,
Moon and stars are shining lovelier;
The souls inhabiting the hills
Sing together in harmony.

(Rough translation by the author/composer from Hmar. Delhi, February 11, 2014. Unfortunately, the translation cannot carry even half of the ethereal beauty of the original).

Ziektu: Pu Zarzolien Keivom.

Mani ruolhai ta dinga hringna petu neka
hmangaina nasa lem nei mi an um nawh .
Johan 15:13.

Ei Lalpa Isu chun nang le kei bohmanghai a mi hmangai em leiin sandama ei um theina dingin Pathien tluka um tlat dingah inngai loin van ropui rangkachak khawpui chu maksanin hmangaina leiin krosah a mi hung thichil top el a nih. Chu chu a nih thichil hmangainal tia ei hril tum chuh. Isun a hung thichilhai hi a ruolhai khom ei ni hliek le! Hmelmahai ei ni lem. Mani ruolhai aia hringna inhlan ngam ding mi ei um der naw lem chun hmelmahai aia hringna inhlan ding lem chu ei vang nasa nawkzuol awm ie!

Isu hun laia mihai nek khan tulai mihai hi ei huoi lem am an ta ding chu maw! An nawleh hmangaina ei hau lem lei? Kum 1992 May lai khan Patpuihmun khuo panin kan zin a, Ankhasuo ka tlung chun HPC tlangval pakhat kan pawlpui a. A hohlimnaa khawvela a hmangai em em a’n phat thei thrak lo ding le ieng lai khoma a thichil ngam zing nia a hril thil pathumhai chu hnam, zu le nganza a nih. A thil hril chu voisun chen hin ka la theinghil thei nawh. Lungsiet a um ngei. Pathien hmangaina thu ka ngaituo zatin chu tlangval thu hril le a hlimthla chu ka mitthlaah fie deuin a hung inlang hlak. Pathien hmangaina theinghila mani hnuk thichil ngam tlat mi hi thrang tinah mi ei pung deu deu a, tam takin an thi chil ta a, la thichil pei ding khom ei pung pei. Uuongpui tlak lo huoisenna uongpui hi mi tam takin insuongnan ei hmang lem nawknghal! Hieng ang thil hmangaina hin insung tlakralna le mani nun suktawi bak ieng khom ra suok a nei nawh. Krista thichil hmangaina ruok chun bohmang ta hnung nang le keiin chatuon hringna ei chang pha tah a nih. Lalpa chu inpakin um raw se.

Pathien kohran intihai lai ngei khom hin ei hriet naw kar hin hmangai lo ding hmangaiin thichil ei lo ngam hiel hlak a nih ti hi ei insui chieng nuom a um khop el. Ringtuhai hi hmelma chun khawvel ropuina le mawina tinrenga mi zawrin, suolna khurpui tieng a mi fen a, mi tam tak chu duamna suor tui hrata len lutin, duamna livirin li ril inthukah a her lut hlak. Tangka sum ngainat chu suol tinreng bul a nih ti ei Pathien thuin a mi hril khom hi theinghil tehlem thawa mani inthiem fawmin, thieng le thieng naw khom dawn loin, a hnotin ei hnot a, ei ram ei hnam le kohranin thratpui nekin ei sietpui lem ta khom nin an lang hiel tah. Sum le pai ei hmu theina ding a ni phot chun kohran thruoitu threnkhat chun Baibul thu chen khom mani tranghma awn zawnga hem kawiin, ngai indên mata sum pung hnotin, kohran mipuihai lai sawmapakhat chen khom ei sem hem hem el chu an ta hih! Ei sum ngainat dan hi a rapthlak ta hle a nih, Ei Lalpa Isu kha hung trum ngat sien chu ei tuolsung kawmitihai kuomah, “Ka in hi trongtraina in ti’ng an tih ti ziek a na, nangni ruok chun sum sukpungna pukah insiem tah lem hi” ting a ta, hruihruol neka taiting hmol hmangin a mi zei hriel zek tawl el naw dim a nih ti hi ngaituo tham a nih aw!

Kohran intihai hi mani ta dinga hring ta loa ei ta dinga thia tho nawk Lal Isu ta dinga hring lem ding ei ni zing laiin, Isu neka thichil ngam khopa hmangai lem ei hau hlein a’n lang. Unaunu Lawmi inkhawmpui fe an hril ang elin, Isu hre fu loin thil dang daih lawmin ei hlim zek dam khom hi a ni el thei. Mani pawl kohran ei hmangai dan khom hi a lelut inthuk talaw deu tam a ni chu aw! ti dingin a um. Isu neka hmangai lem ei hau taluo tah. Kohran membar tam dam, biek in thra le hmun le hmang hau dam hi Isu nekin ei hlimpuiin ei uongpui lem tah niin an lang bok. Ei Lalpa Isu chun mani ruolhai ta dinga hringna petu neka hmangaina nasa lem nei mi an um nawh a ti a, tulai ruok hin chu mani pawl le thruoituhai aia hringna inhlan ngam dinga inhril kohran membar ei tam. Mosie anga sum le pai hnot loa thrungpha insang er bok lo, a kotu ta dinga mi ringum le ramthim thichil ngam ruok chu ei tam bek naw nin an lang. Pathien ram neka pawl ram hmangai lem thruoitu le rongbawltu ei tam taluo; thei ni sien la lem chu mithi khuoa chen khom pawl zongin, misawnari intirin, kohran la phun khom ei nuom hiel el tah a hoi.

Pathien hmangaina hrilna ding ruok hin chu mihriem trongin a dai naw a, a ngaituonain a sui zo phak naw a, van trong khomin a dai bik bok nawh. Vana vantirkohai khom indon inla, “Nangni mihriemhai hi Pathienin a hmangai em cheu leiin a nau pakat nei sun a pek top el cheu a nih” ti bak chu hril dan ding chuong an hriet bik ring a um nawh. Upa Ngama’n,

A mi hril zo thei hi tu’m um an ta?
Sun le zanin mi tam kan don ta a,
Hril thiem le thei chu tam tak an um,
Nisienkhom hril zo thei chu an um nawh

a lo ti angin, Pathien hmangaina hi thichil hmangaina ti bak hi chu mihriem tronga hang hril sa dep dan a um naw top el a nih.

Zawlnei Isai chun (49:15-16),
Nenea a chawm lai naute chu,
Nuin a theinghil hlaka maw?
A rîla ra naute ngei chu,
A lunginsiet naw ding maw?
A theinghil a lo ni khomin,
Kei chun theinghil nawng ka cheu.
En ta, ka kutphaa hin,
I hming ka ker a nih

tiin a lo hril a. Mihriemin hmangaina inthukzie ei inkhi thei chin chu nuin a naute a hmangaina hi a nih. Sienkhom, Pathien hmangaina le hril khi ding chun nu hmangaina chu a nêp taluo, a chenve chenve khom a phak nawh. Pastor Thangngur chun “Hmangainaa khom a tawpkhawk ngei aw!” a ti bakah “Pathien lungsietna Kalvari khela mi hril thei an um nawh” a lo ti thlawt el a nih.

Tuisuoriet lekhatui ni sien,
Van khi lekhapuon lo ni sien ;
Thing le hlohai ziekna ni sien,
Mi po po ziektu ni inla ;
Pathien hmangaina ziek dingin,
Iengkhom hun tawk naw nih;
Tuisuoriet khom kang hiel a tih.
Van khomin dawl naw nih.

(Frederick M. Lehman. 1868-1953)
(May 29, 2014 KEIVOM RUN, Greater Noida)
Powered by Blogger.