Halloween party ideas 2015
Showing posts with label Lawmpuina. Show all posts

Henry PagamteSubmitted by Ramthienghlim Varte

Hiengang tlangval fel ei nei hih ei lawmpui takzet a nih.

Father’s name: Pu L..Ruoivel Pangamte.
Mother’s name: Pi Lalzairem Pangamte
Place of Birth: Imphal Women’s Hospital, 14th July 1982

Class X Sielmat Christian High School a First Div. ah a pass a, College Class XI to B.Sc chen St. Edmund’s’ College, Shillong ah a zova, Chun M.Sc. khawm NEHU ( North Eastern Hill Univesity) hnuoi ah zovin. Hi University a bawk Ph.D a sunzawm nghal a. Ama hih Class X – M.Sc chen Fist Div. and First Divg/Class a passed a nih.

Ph.D a lakna subject Deptt. Of Chemistry,
Title of Thesis: Quantum chemical investigations on Arynes: Quinolynes and Isoquinolynes Computational Chemistry Research.

 

Supervisor/Guide : Prof. R.H.D Lyngdoh a nih.

Ph.D a hmuna Order No. Ex/Ph.D/ER/1375/1923 Dated 9th October 2013
Regn No. and Date 12876 of 01.05.2008

From Pu Ramthienghlim Varte, Senior Anthropologist, Shillong

Pi le pu hunlai chuh hnuoi hih leidar anga inzawl dur dingin anlo ring a; a awm tho, an mawlna ngaituo chun. Amiruokchu, Chanchintha zarin eini Hmarhai khawm inchuknaah hma ei hung sawn hrat em  em a. Kei ka mimal tak a ei hmasawnna hril ding ni lang sun le zan ang tluka in anglo ani leiin mi tamtak chun thil awmlo a ngai el thei ning a tih.  

Boruok  hmang tangkai danhai mithiem haiin an hung hmusuok a, Internet khawvel a ei leng hnung lem hin chuh thil awiumlo khawm awi-um a hung inchang vawngel tah a. Chu zar a khawvel pumhuop a thiltlung reng reng  minute le second khat sung chanchin ei inhrietpaw zung zung thei tah hih a mak ti elnaw chun hril ngaina khawm a um nawh .Chuleiin, khawvel ei chengna hih mithiemhai tading chun a chin sawt nuom ta hle. Chu, thiemna hlutzie suklangtu a nih.

Hmar tawng le saptawnga ngaidan le chanchin thar thatak tak insuona ding website iemani zat ei hung nei thei tah a, chuonglai a ka ngaisang le ka chakkhai lakna pawimaw tak chuh WWW.INPUI.COM hih a nih. Hnuchak invawi derlova kum nga pumhlum zet Ocober 11, 2013, hin a hei chuongkai vur vur el hi ka lawmin ditsakna insangtak kan hlan.

A buoipuitu  Pu Robert Lalmalsawm Sungte chun Bangalore (Bengaluru) a chengna hmuna inthawkin Hmar chanchin le midang dang hai in an iziek artikul tha tak tak a hung thawnsuokhai hih ei hnam tadinga thil tangkai tak el, inchuklai, sinzawng, thu le hla le dang danga dangcharhai hnemtu an nih ti hih ka hrietchienga. A tlawmngaina hi ngaisang um tak a nih.

Chun, hi website a hin insel-inhal le inchirthena boruok a tlawm a, thil ho mei mei patlinghai nghawkum tlingphak le hnam inthedar zawnga incho tuokna thu hih a tamnaw bawk a; chubakah, ditsak bik le biknaw khawm a nei nawh. Pu Robert hih media/mass communication tienga hrietna zau tak nei a nih ti hih a chieng khawpel.

Hnam tadinga ei rawngbawlna seng a hin tukhawm an sang an hnuoi ei um nawh. Ei hma a thawding um ringum taka thaw hih hmasawnna hnar a nih ti hih hi website neitu le enkawltu hin a hriet chieng hle.

INPUI.COM HI A HMING INTHANG MAWI PEI SIENLA, MIPUI TADINGA MALSAWMNA HUNG NI ZAWMPEI DING LE  ENKAWLTU PU, RO LE SUNGHAI KHAWM PATHIENIN TAKSA LE THLARAUVA MALSAWMNA A TUL  ANG PEI DAWNG PEI DINGIN DITSAKNA HLU KAN HLAN.

INPUI.COM.DAM ZING RAW  SEH.

[Photo: Pu Darsiemlien Ruolngul (extreme right) with his family in New Delhi]

INPUI patron and one of the early Hmars to join the government service, Pu Darsiemlien turns 60 today (July 31). Some of his close friends pay tribute to the 'man of the day' in their own ways. Pu ROHMINGLIEN PAKHUONGTE* writes:

Read his profile here

JNU campus le CGHC, Vasant Vihar chu an hlat naw bok a. Hostel-a vâi thlâi suong rim nghok vieu ta ding lem chun Vasant Vihar laia U Siem thlâisuong sa va fâk vak kha Tuikuk thlêm sam an hril ang el in, thlêm le fiel hran ngai loa inpeisa zing ka ni hlak hrim a. Bu fâk malama titi kotlâng hei dâk mol kha, bu bo khoma thlâkhla um khop a tling ta hrim hrim a. U Siem chanchin hi ropui le enton tlâk tak tak- ruol pawl a thiem zie, mi tiktlai a nina, hnam an voina le an pêk zo na, thrangpui ngaihai chunga a kut hlawk zie le dang dang hril ding um sienkhom choka sunga a private life ka lo hmu ve dân tlawmte, a kum 60 tling ka lawmpuina’n târlang lem lang.

Thlâisuong taima le thiem, bufa dinga mi fiel konga khom bengvâr le taima tak a nih. A uluk nuom deu hunah kêlsa hi a suong deu tei hlak niin ka hriet. Thlâisuong inthuomna bîk silfên, apron le lukhum vâr chen hmanga inthuom ruok chu a ni ngai nawh. Dân narânin a zân pyjama suit an bel si naw leh Meitei puon triel, insu deu rupin a hrêng hlakin ka hriet. Choka intêp deu takah hmebêl, kawi deu ngula ngir chila a hang vil vêl ta khan chu an hmui thra chau ni lovin hmu nuom um a tling a nih.

Khâng hun lai khan chu, thlâi suong malamin suor kila changal tui ni awm tak, palanga fîm eng deu kieu hang mai ruk ruk a ta. “Eheu, a recipe khom duoi hazâng an naw ding a nih” lungrilin a lo ti nghal a. Ûmthei bit thlawr baw hak hak angin noah hei sung a ta. Hmebêl sîn inri roka hongin hang chok let vut vut a ta. Chu zo chun no chu inrang taka banin hmebêlah an tlong ta ngei ding rawm son pal i ta. Ka hâ se! A suongtu baua sung tlong puot dinga buotsai a ni lem. U Siem thlâi suong hi uluk deu a nih. Inhnik naw ruol ding khom a lo ni naw hrim. “Thiempu chanpuol” a um ang bokin a suongtupa ngei khoma chanpuol a nei ve hlak a lo nih. Hmê hi a khâtin an hnik el thei nawh. A suongtu an um ngei ngei a trûl. A hmê le a suongtu hi an poimaw rêl leiin vil hne ve ve an trûl hlak hrim a nih.

U Siema thlâi suong châng chavai chîk taka lo thlîrtu ta ding chun hmu nuom ding a tam thei hrim. A sa suong thawk khat hmin phuol hunah, thlâisuong thiem quality dang- hme intem thiem nina hnesaw taka a hang show mol hlak kha; Priya cinema hall-a film en nêka thlang lem hiel khop a tling hlak! Hmebêl intlok bor bor sunga sa tlang pakhat, a kutpui le kutchal chaichea hmangin hne takin hei hmer dok ngei a ta. Khawte kohran upa sakramen kîl, a neng chena tlâk fai pap ngei tuma vânva dâk awra uoiin no a let khup angin, tang deu uokin satlang chu a bauah thun a ta. Machi, hmarcha le mosola an chawi tawk dân ngaichâng pum zingin hei thriel nok nok a ta. Chu lai zing chun a kuta âieng le hmarcha rawng inpol ber nuoi el chu U Reng choka parda duot lai ngeiah hei zût fai malam a ta. A tawi zawngin, U Reng hin ieng ang choka parda rong mawi khom khai sien, sawt riel lovin U Siem hme suong rong hin thlasik ang khêl lovin a triel mawi tho tho hlak a nih.

Chun, ngaita, chuong po po kâr laka chun bangru laia dumhmuom, Raja ngei chu, thingpuife khom lo ni tê rêng sien, nupa terek thingpui inlumna dinga thlâk hun tawk êr ding awma ngai chu a kutpha chungah hmet hlûm sok sok a ta. Fathiet pui ruol zet dinga puomin a hner karah a zep bok hlak. A hmuom dong hnung a peihawnna ruok chu a thlâisuong buoi laia a nghat remchângna tieng tieng kha ni deu takin ka hriet. U Siem hmuomdong ta hnung, truonga Raja inthal ruou hmu fûk châng chu inhuon hiel nuom a um hlak! Naupangin truong dungah inpal thlûkna’n hmang pal rawi an ta tiin lungrila inlauna chen khom a um rum rum hlak.

Ekhai, “Thu le hla’n ka puong sêng nawh” an lo ti ang el in U Siem thlâisuong thiem zie le hmu nuom um zie hi voikhat phûra hril zo el chi an nawh. Delhi ka suoksan hnungin, sûlhnung ngâi hun an her suok ve châng khoma inpawl malama U Siem thlâisuong tungngha ngêi kha lungrilah a thar rop hlak.

U Siem thlâi suongsa inhnik tak, hmu nuom um tak bok hi thrang le tharin an la hung chên zom pei theina dingin Pathien malsawmna dongin, ngal fîmin dam raw sen.

(*Note: Pu Rohminglien Pakhuongte is Vice-President of Partnership Mission Society and Secretary of the Hmar Christian Leaders’ Forum. –Ed)

[By Pu DARSIEMLIEN RUOLNGUL, New Delhi]

(Noted Hmar Mizo litterateur Pu L. Keivom turns 70 on July 15, 2009 and many have wished him a long life. Among them is Pu Darsiemlien who reminisces the time he had spent with Pu Keivom. I would say this is an interesting and fun-filled piece on Pu Muong's bicycled life. Inpui Editor)

U Muong ka hriet tanna hi iengtik kum am a nih ka hriet chieng ta nawh a, kum 1960 chawhma tieng (early sixties) vel lai chu a ni ngei el. Khanglai khan kan khuo Muolvaiphei a hin a hung ngun ve khop el a. Kan khuo naupang ruol khan kan lo ngai ropui thei hle el.

Lekhathiem tak le hlaphuok thiem em em a ni thu hi kan hril ngun hle hlak. Ka u Lalzarlien Darngawn (ka papui naupa) leh an inpawl hlak leiin an in a khan a hung leng zing zing hlak a. Pathienni hin a hlaphuok an inchuk hlak a, zan inkhawmah hlapawl an sak bok hlak a, kan ngai nuom thei hlak ngei!

Chuong hun laia a hlasakpui hlakhai ka hang hriet thei chu ka u Darthanglien, ka pate Sub.V.L.Ringa (L) naunu, khanglai huna nunghak hmeltha le hlasakthiem hmingthanghai, rawl lien le infawn tha em em u Lalhruoi, u Khawtinsuok Pharmacist, u Tlanthang Pharmacist le u Lalzarlien hai an nih. An hlasakhai kha lo record inla tulai khom hin ei la ngainuom hle ka ring, thiem tak an nih.

Khang hunlai khan saikal (cycle) nei thei khom an la vang hle a, kan vengah khan saikal nei pahni pathum vel chauh kan um niin ka hriet. Chuong anga saikal naran khom a la tam bek naw lai khan u Muong hin saikal changkang deu el, motorbike ang handle nei, a gear khom thlak thei a hung chawi hlak a, chu saikala a chuong en ding ringot damin naupang kan tlan khawm hlak. Ama kan ngaisang bok, a cycle kan hmu nuom bok, u Darthanglien hai ina an hung leng chang dam hin a suok hun inchanin tuolah naupangruol kan thung thap hlak a, a a then lem chun bangawng a inthokin kan va bi vel hlak!

Kum 1962 October-a HSA conference Sielmata a um tumin ama Pu Muong ziek, Thangsiem le Sangi tienami chu Drama-in an inchang a, u Thangkhawl (Pi T.Kholly) leh a Starring-in an thanga, ama ngeiin perkhuong perha ‘Dawn ve la nuinhlui thamral hnung’ ti hla (ama phuok bok) a hang sak dam chu ngainuomum tak a nih. Hi drama an insuo tum hin W.Burrows hai nupain an hung tawiawm ve leiin u Lalzar (Pu L.B.Sinate) in an tonghai kha English in tongringnaah a hung hril ve pei a, khang dam kha a lo va ropuiin a lo va inhoi de aw!

U Muonga hlaphuokhai hi a hre tam pawl ka ni ve ka ringa, chuonglaia ka la hriet zuol deu pakhat chu Saikot High School ( or M.E ? ) farewell an hmangnaa an sak dinga a phuok a nih, an ti hlak ‘Lenruol kimten tuon hmun kan relna, sikul run zar hnuoiah……damtakin Mangtha’ kha inlar le sak hlaw tak a nih a.

Voikhat chu kan khuoah Churachandpur bieltu SDO sap a hung rieka, mipuiin programme kan neipuinaah hi hla hi thalaipawlin kan sak a, SDO pa khom khan mawi a ti ve hle ning a tih, lawmmanin Rs.100/- zet a mi pek a, a hnungah thalaipawl haiin hi Rs. 100/- hin ruoi ropui tak kan the nghe nghe anih.

A dang pakhat nawk, mi’n an hriet inlar bek naw, keiin ka dit bek bek chu ‘Aw I Mawi chuong Kan Lengna Hmartlangpui’ ti kha a nih. A thu a that el bakah a thluk khawm mawi ka ti em leiin perkhuong per ka’n hnik le invet chilh ve lai, kum 1970 vel khan AIR Imphalah Instrumental Music in kan khum nghe nghe a, a mawi khop el. Khang record/tape hai dam kha a bo vong ta chu a ni ding ana, ka’n pam ngei el.

U Muong artikul ka tiem hmasatakna nia ka hriet chu a thupui ka hriet ta nawh a, a mumanga OFFICE OF THE NEW SINLOONG a hmu thu a ziekna a nih. A thu fepui danhai lem chu ka hriet vong thei ta nawh a chu ka mitthlaah a la cham zing. Ka hang ngaituo kirin hi artikul ka tiem le hnam hmangaina tieng hla a phuokhai hin ka nunah sin nasataka thawin, hnam hmangaina le hnam tadinga thahnemngaina nasatak a mi lo pek ziehai ka hriet chieng deu deu chu tie.

Kum 1974 khan HSA General Hqtrs ah General Secretary ah thlang ka nih a, Inchuklai Nun Editor ka chel bok a. Chuonglai chun U Muongin tienami tawi (short story) le Essay a ziekhai, ka dit em em hlak le ka ngaisang deu deu hai chu cyclostyle-a her dok ka nuom a. Hienglai hin U Muong chu Nairobi, Kenya a a umlai a nih. Lekhahai thonin a tienami/Essay thenkhat hieng, Lalnunnem Ka Ngai Em Che, Hmangaina Ruongpuon, Beiseina Khamhrui (Essay) etc insuo ka nuomthu ka hril a, ama khomin a mi lo phal pek leiin ka’n suo a, a tiem anhoiin zor khom an tla hle.

Inchuklai Nun editor ka ni laia ka rawn tak hlak chu u Muong hi a ni a, ama’n a tul ang anga thurawnhai mi pein, ka thawsuolnaah mi zilin ka thawthat naah mi’n pakin a min fui hlak. Artikul ‘Nairobi Notebook’ ti a hung ziek hlak a, Inchuklai Nun khom a suk phuisui pha hle. Hi lei hin Inchuklai Nun ka enkol sung (1974-77) khan a hma a sawn hle in ka hriet, Editor ka ni hlim khan cyclostyle-a her dok, subscriber 400 chuong met chauh kha a nih a, a hnungin Printing Press-ah kan sut a, subscriber khom 1500 an chuong hiel bakah regular takin a suok a.

HSA ka thuoina chungchanga khom u Muong hi thurawn ka lakna tak a nih. Lekha khom kan inthon rawn in thurawn tha tak tak khom a mi pek hlak. HSA ka thuoi sung (1974-80 ) khan u Muong bakah hieng Rev. H.L.Sela, Pu Liensangvung, L.Rokung Upa H.L.Daka, J.C.Chongkholien hai hi an inah panin an thurawn ka lak zing zing hlak bok.

Protector of Emigrants sinthawa Mumbaia kum thum le a chenve vel ka um hnunga New Delhi tieng ka hung suok nawk laivel khan u Muong khom Male, Maldives-a inthokin an sungin an hung suok ve a, Delhiah umtlangin, makpa a ni-el khelah ruoltha le adviser takin ka hmang zom ta pei a. Delhi Thurawn regular deu taka a hung suok khan kei khom hun sawttak ka lo chawlsan ta hnung, artikul tawite te ka ziek tan ve nawk tah a.

Artikul zieka ngaidan dang dang hang thursuokna a hin u Muong le kan inlaichinna hi a saptong takin ‘love-hate relationship’ ang vang vangna neiin, a kar chun hang ‘inbakkei’ deu nok nok chang um hlak sien khom ama hi mi lungril lien tak le hrietthiemna hautak a ni ang bokin kei khom ka lungril a lo chin bek naw boka, kan inruolthatna le kan inngainatna sukbo nek hmanin sukpungin a suknghet lem a, hmatieng peia khom kan sunzom pei ka ring.

Ei Pi le Puhai lo ti hlak dan takin u Muong hi ngalfima dam dingin kan ditsakna insangtak kanu leh kan inhlan a nih.

U MUONG, HAPPY 70th BIRTHDAY TO YOU, and many many happy returns of the Day!
Powered by Blogger.