Halloween party ideas 2015


Thupui - “LALPA Pathien a nei hnam chu an ham a tha...” -SAM 33:12
Ziektu: LRS Puruolte

India ram hmun tum tum a Hmarnauhaiin an remchang ang peia an inser hlak ang bawkin, hungtlung ding Mîmtuk (December ) 9, 2014 (Thawleni) khin ursun takin Hmar Youth Association (HYA) Jt. Hqr. Imphal huoihawtna hnuoia Imphal a cheng Hmar-nauhai chun hun iemani chen a inthawk ta a, Kum tina an lo thaw rawp ta hlak ang hrimin tukum khawm hin Imphal Hmar Sikpui Ruoi, 2014 ti hming chawiin Tribal Research Institute (TRI) Auditorium, Adimjati,  Chingmeirong, Imphal, (Manipur)hmuna nei dingin an inbuotsai mek a. Hi huna hin ei pi le pu haiin tienlaia Sikpui Ruoi an lo hmang dân Drama en nuom um tak el ding, Manipur le International Level a Choreographer hmingthang Mr. Surjit Nongmeikapam in Narration thangin hung buotsai a ta, HSA Platinum Jubilee hunser pawimawtak le commemoration stone hawngna Chief Guest in a nei nghâl dinga ti a nih. HYA Checkon Area Branch a inthokin Sikpui Lâm inentirna um a ta, HYA Imphal JHQ sûnga HYA member-haiin HYA hlapui "Pûpa khana tui ang kan lâksa tlawmngâina hlu" ti hlapawlpuiin sak bawk an tih. Programme kârlak a hai Artiste haiin hla’n hi huna Sikpui Ruoi simtu mipuihai in awi zing bawk an ta, Nûpa tuok (Couple) Mawi le Naltak Thlangna um a ta, chawhnung dar 3PM in Sikpui Ruoi the ning a tih. Chawhnung bu fâk zo hin zan programme in zui nghal a ta, Nâupanghaia inthawkin Sikpui Ruoi Fashion Parade neiin Miss Sikpui Ruoi, 2014 thlangna ropui taka nei ni bawk a tih. Zân programme a hin Hmar hlasakthiem Pu Laltuoklien (Pistol Puokruk) le Imphal HSA Platinum Jubilee Star Hunt Finalist haiin hla mawi tak tak sakin mipui in awi an ta, hi hun a hin tulai Rimawi khawvela inlâr êm êm Pu James Pakhuongte khawm hnam hla sak dinga fiel a ni bawk. Hienghai po po khêlah hin Imphal Hmar nâu hai laia Band inlâr le thiem em em el, mitin ngaiven hlaw, APOSTIS BAND haiin an thiemna le an danglamna hi hun a hin suklang nawkin mipui hla’n inawi bawk an tih.

Hi hun ropui tak hi inhawitaka hmang a ni ngei theina dingin Children Fashion Show a thang ding le Miss Sikpui Ruoi, 2014 in Contest nuomhai chun an Branch thuoituhai fethlenga hming an pek lût theina dingin kawt lien tak hawngin a um a. Miss Sikpui Ruoi, 2014 Lawmmanhai (Prizes) dingin India Tangka sumfai 1st Prize Rs.7,000/- 2nd Prize Rs.5,000/- le 3rd Prize Rs. 3,000/- a ni ding thu le Chanchin kimchang lem hrie nuom hai chun  Ms. Thangthatling Sinate (+919436280871) le Ms. Julie V Hmar (+919774372320) hai chu hi thil bik a ding hin mawphurna Organiser hai chun an inhlan a nih. Hi SIKPUI RUOI, 2014 ORGANISING COMMITTEE chu  Chairman, Upa Laldawnlien Varte (+919436270074), Secretary, Mr. Lalbuotsai Zote (+918974822313), Treasurer, Ms. Thangthatling Sinate le Committee Members in HYA Imphal JHQ Executive Member nilaihai baka, HYA Imphal JHQ sunga Branch President le Secretary hai po an ni ding thu HYA Imphal Jt. Hqr. thusuok chun a hril bawk.

Hiengang Imphal Hmar Sikpui Ruoi, 2014 buotsaina ding hin sum tamtak sêng a ngai hlak a, mipui laia indawl el hin mamaw zât indawldawk a'n tak hlak leiin HYA Imphal Jt. Hqr. thuoituhai chun theitawp tak meu insuoin hun sawt taka inthawk ta khan sum an lo zawng tan a, tuchen a hin “ei mizie hrim mani ding?!” ti ding hielin hmundanghai ang bawkin, an ditzat chu an la hmu naw niin an lang. SIKPUI RUOI buotsaina ding meu chun a tlawm tawpa Rs.2 lacs lai deuthaw a lo tul leiin hotuhai lu an hâi ve hle ring a um. Tuhin Budget an la nga thei teu naw lai zingin hotuhai chun mâni insêng khawm pawisa der lovin le ei hnam, Hmar Culture humhim le Suk vul a tul zie hre tlatin, zâm le hnungtieng insawn derlovin,  ngai pawimaw em em el in, an mit insim pumin, “SIKPUI RUOI” chu nei dingin an hang rawt thuoi el chu a na, "HYA thuoituhai sawlna le inrimna chîte bêk lo phuhrûk vêng ka tih" tia sum le pâi, hni ngai kher lova tuok nuom hai tading chun lawmtaka tuok inphalam um naw zie chu hiengang nuomhai chu pawm zing an nih thu Secretary, Organiser in SIKPUI RUOI, 2014 NEWSLETTER Volume 1, Issue 1, Date 3/11/2014 a a tarlang ainthawk hin hriet thei a nih. An tumruna hi ngaisangum ka ti hle. Imphal HYA kher lem hi chu ei hnam-in a sawr zie chu inhmai ruolloa a hretu seng ei nih.

Chun, hi hun hmangpui dinga fiel a um hai khawm a ruongam siem a um dungzui chun CHIEF GUEST Pu Gaikhangam Dy. Chief Minister, Manipur; GUEST OF HONOUR Pu P.C. Lawmkhunga IAS Chief Secretary, Govt. of Manipur; FUNTIONAL PRESIDENT Pu Dr. Chalton lien Amo Chairman, Hill Area Committee (HAC), Manipur le SIKPUI PA dingin Pu Dr. Saidokhum Joute Director, Vety & A.H., Govt. of Manipur hai hi an ni a. Hieng a ni lei hin hi Sikpui Ruoi hi Sawrkar hrietpui a hung ni ve ngei theina dinga nawrna hun remchang tak khawm a um thei dingin an lang.

Hnam damna dinga pawimaw- Sikpui Ruoi: Sikpui Ruoi hin hnam damna le hnam inpumkhatna hai a siem thei ti hi hriet zing dinga ditum hmasatak chu a nih. Sikpui Ruoi hi Pi-le-puhai hun laia inthawka an lo hmang dan ngaituo chet chet chun Kristien eini hnung chen khawma hmang zawm pei dingin a pawina um bek bek chun an lang nawh. Asanchu, An lohma suokhai lawmna hun a an lo hmang le Kristien eini hnung chen khawma bu-le-bal a ei hlawtlingna, a ra ei sik le inchuklaihaiin an inchukna ra (Result) suok, an hlawtlingna ei lawmpuina hun, Pathien malsawmna tiem senglo ei dawnghai ama kuoma lawmthu ei hrilna hun ropui tak khawmin hmang inla an hme hle. Culture hi Kristienna le inkal a ngaina mi thenkhat chun an nei hlak. Hnam identity mihaiin an hriet theina tak chu Culture hi a nih. Culture chu hnam mizie, nunphung le ser-le-sanghai hrilna tawngkam le thumal a nih. Fak le dawn zawng dan, sakhuo ring dan le hmang dan, chengna leilung le sik-le-sa le inzawma khawsak ei relbawl danhai, thu le hla ei kei danhai, sum le puon ei thawsuok danhai le mihriemin ei ching taphawt, ei hnam nuna hung inlanghai kha ei Culture chu an nih. Mihriem nun ang bawkin Culture hi nitina insiem le inthlaktung pei a ni a. Kristien sakhuo a hung lut hma-a ei ngaisang le hlut zawnghai chu Kristien Sakhuo a hung ni hnunga inzirtirna leh an mil naw tamtak khawm a um leiin  chuonghai chu bansan  chi khawm a um. Kristien Culture in ei hung thlak a hung um tak lei elin insuk sakhawmi deu thenkhatin ‘Culture’ sam phawt a pi-le-puhai ching dan hlui a kir nawk ding anga ngaina an nei tum tlat hi a ri a an buoi lei le an la paw phak naw lei chu ni ngei a tih! Hnam Lam (Cultural Dance) thenkhat, Kristien sakhuo a hung lut hnunga bansan tah, hnam pakhat ei ni ngei ti inentirna dinga an insir dam hi suola lo ngai pawl an um tlat hlak! Pi-le-puhai ching dan taphawt suola bel ding ani chun ei thlaisuong dan le ei bufak dan chen khawm hi suol a ni vawng el awm! Sathu, Sithu, Bekanthu, Changal hme le dang dang hril senglo bansan ding a tam nuom awm ngei…

Ei Culture hi ei hum zo naw an chun hring zinga boral ding hnam ei la ni awm si a. In ngaituo a ngai tak zet tah. Sikpui Ruoi hi ei hnam nunphung, ei Culture pakhat a ni ang hrimin Hmar hmuntina um hai hin hmang uor inla, in unauna khawm hung tu ngei a tih. Ei tawng le ei Culture a dam si naw chun hnam tehlem ang chau ei ni ding a nih, ti hi ei hriet thar nuom a um hle. Khawvel ah mani Culture le Tawng humhim zolo hnam hai chu hnam entawn tlak le hnam a mi hai hriet an um ngai nawh. Hnam ei nina ang taka ei damkhawsuokna dingin Sikpui Ruoi hi hmang thupui bawk ei tiu. State Sawrkar hrietpui ngeia hmang thei dingin hnam thuoituhaiin hma la vat thei hai sien nuom a um hle. State sawrkar hnuoia ni pawimaw a inser a ni chun sum sanction khawm iemanizat um a ta. Buoi naw manih. Manipur bik a ding chun State Level Chavang Kut, Lui-Ngai-Ni le a dang dang ei inser mek hai ang hin Sikpui Ruoi hi Sawrkar a ei nawr ve vat hi nuom a um ta hle. Assam a chun Kum tin Dec. 5 hi State Sawrkar hrietpui a inser a lo ni tah. Sappui Nun (Western Culture) le mihai Culture nekin eini Culture ‘Sikpui Ruoi’ hi chawisang ei tiu. Hmarhaiin thlarau tienga Revival chau nilovin Cultural Revival ei mawmaw tak zet!

Ei hnam damna dingin Hmar Sikpui Ruoi hi chawisang ei tiu. Sikpui Ruoi vul zing raw seh!


- LRS Puruolte, inpui.com.

Imphal/CCPur, Oct. 5, 2014: Imphal/CCPur, Nov. 5, 2014: Hmar Youth Association (HYA) Imphal Joint Headquarters chun hungtlung ding Mîmtuk thla 9th December, 2014 (Thawleni) khin Tribal Research Institute (TRI) Auditorium, Adimjati, Chingmeirong, Imphal hmun ah IMPHAL HMAR SIKPUI RUOI, 2014 buotsai dingin an in buotsai mek thu an President chun a hril. Sun le Zan hun haia ursun taka programme hi hmang ning a ta. Hmar Pi-le-pu haiin tienlaia Sikpui Ruoi an lo hmang dân Drama en nuom um tak el chu Manipur le International Level a Choreographer hmingthang Mr. Surjit Nongmeikapam in Narration thangin hung buotsai a ta hi hun a hin suklang a ni ding a nih, HSA Platinum Jubilee hunser pawimawtak le commemoration stone hawngna Chief Guest in a nei nghâl dinga ti a ni bawk.

HYA Checkon Area Branch a inthokin Sikpui Lâm inentirna um a ta, HYA Imphal JHQ sûnga HYA member-haiin HYA hlapui "Pûpa khana tui ang kan lâksa tlawmngâina hlu" ti hlapawlpuiin sak bawk an tih. Programme kârlaka hai Artiste haiin hla’n mipuihai in awi zing bawk an ta, Nûpa tuok (Couple) Mawi le Naltak Thlangna nei ning a ta, chawhnung dar 3PM in Sikpui Ruoi the ning a tih. Chawhnung bu fâk zo hin zan programme in zui nghal a ta, Nâupanghaia inthawkin Sikpui Ruoi Fashion Parade neiin Miss Sikpui Ruoi, 2014 thlangna ropui taka nei ni bawk a tih. Zân programme a hin Hmar hlasakthiem Pu Laltuoklien (Pistol Puokruk ti a hrietlar) le Imphal HSA Platinum Jubilee Star Hunt Finalist haiin hla mawi tak tak sakin mipui in awi bawk an tih. Hi hun a hin Tulai Hmar Rimawi khawvela inlâr êm êm Pu James Pakhuongte khawm hnam hla sak dinga fiel a ni bawk. Hienghai po po khêlah hin Imphal Hmar nâu hai laia Band inlâr le thiem em em el, mitin ngaiven hlaw, APOSTIS BAND haiin an thiemna le an danglamna hi hun a hin suklang nawkin mipui hlain inawi bawk an tih.Hi huna Miss Sikpui Ruoi, 2014 Lawmman (Prizes) dingin India Tangka sumfai 1st Prize Rs.7,000/- 2nd Prize Rs.5,000/- le 3rd Prize Rs. 3,000/- an ni ding a nih. Hi ni hi Hmar hnamhai tading chun an pi-le-pu haia inthawka an Culture le inzawm a ni leiin le an hnam Culture humhimna ding le suk vulna dingin an tadingin a pawimaw hle a nih. India ram Assam State a chu Dec. 5 zat kum tin hi ni hi Sawrkar hrietpui a inser a lo ni ta a nih.  

Hi huna Chief Guest ding'n Pu Gaikhangam Dy. Chief Minister Manipur, Guest of Honour dingin Pu P.C. Lawmkhunga IAS, Chief Secretary, Govt. of Manipur, Functional President dingin ei MLA Pu Dr. Chalton Lien Amo Chairman Hill Area Committee (HAC) Manipur le Sikpui Pa dingin Pu Dr. Saidokhum Joute Director, Vety & A.H. Govt. of Manipur hai beisei le inbiekpui mek an ni thu ei dawng bawk.

Mi tamtak hriet nuom: HYA Gen. President Thar
An Interview with Pu, Upa Laldawnlien Varte Gen. President, HYA GHQ
(LRS Puruolte, Inpui.com/Virthli.in, Manipur  – LRS Pu | Pu Laldawnlien Varte – Pu LD)

LRS Pu   : Pu, Laldawn, A hmasa'n Lawmpuina Vochuom Chibai kan buk che!
BIODATA
1. Name                               : UPA LALDAWNLIEN VARTE
2. Spouse's Name            : HELEN LALLIENMAWI
3. Father's Name             : REV. HRANGHMINGTHANG VARTE
4. Mother's Name           : LALHMINGLIANI
5. Family Members         : 6
6. Son/s                                : 2 (two)
7. Daughter/s                    : 2 (two)
8. Present Address          : TB/53, National Games Village, Imphal
9. Contact No.                   : +919436270074
10. Qualification              : M.A. (Political Science)
11. Khawtlang, Kohran le thil dang danga nina lo chel ta hlak hai:

(i)                  President, HSA Lamka College Unit
(ii)                Secretary, Magazine, Lamka College Student Union.
(iii)               Secretary, Common Room Boys, Lamka College Student Union
(iv)              President, Unity Party (Unity Party hi kum tina hnam tinin College Student Union secretaries hai rotationa an insem dan ding siemtu a nih)
(v)                President, HSA Tuithaphai Joint Hqrts.
(vi)              Secretary, Hmar Inpui, Imphal Region (2 Term)
(vii)             Vice- President, HYA Imphal Joint Hqrts. (2 term)
(viii)           Val-Upa, Imphal
(ix)              President, HYA Imphal Joint Hqrts.
(x)                Chairman, Imphal District Presbytery, EFCI
(xi)              Secretary, Imphal District Presbytery, EFCI
(xii)             Finance Secretary, Imphal District Presbytery, EFCI
(xiii)           Treasurer, Imphal District Presbytery, EFCI
(xiv)           Member, Constitution Review Committee, EFCI GHQ
(xv)            Chairman, KTP Imphal District Presbytery, EFCI (2 term)
(xvi)           Secretary, KTP Imphal District Presbytery, EFCI (2 term)
(xvii)         Secretary, District Ramthar Board, Imphal District Presbytery, EFCI
(xviii)        Chairman, Development Project Committee, EFCI Imphal District Presbytery
(xix)           Vice-Chairman, Hmar Hill People Development Society (Organistion/Committee tum tuma Executive Member, Adviser, Auditor le Sub-Committee a ka lo thang vena hai chu ka hriet kim bik ta nawh)

LRS Pu   : HYA GHQ President dinga thlang i nina hi iengangtakin am i term/hun sung hin hma lak dingin hmathlir (Vision) i nei a? I mi hril thei ding?
Pu LD     : Ei hnam inthuruolna le hmasawnna dinga lungrila ka’n vawihai hrilsuokna ding chun hun tam tak ngâi a tih. Amiruokchu, ka thawpui dinga thlanghaiin rem an mi ti pui a ni chun GHQ, JHQ le Branch tin hai inlâichînna sukdet le siem that hi ka ngaipawimaw hmasak ding chu ning a tih. A zung suk det hmasa lo chun a kûng khâtin ra insuo a, a hna a hung hring dup dân ding hi umin ka hriet naw leiin chu chu a pawimaw hmasatakin ka hriet.

Hmarhai hi Pathien-in hnamin a mi'n din ve a, ei del ve ding ram a mi pêk bawk a, tawng le nunphung mawitak a mi siempêk a, sil le bil, bu le bâla ei intodel ve theina dingin hâusakna (natural resources) a mi pêk bawk a. Chun, mania insawrkâr ei ninaw leiin ei chan ding misiempêka thethawp pêktu India sawrkâr rorêlna hnuoia ei dingchang vêna dingin chan ei nei bawk a. Hieng hai po po hi a neitu Hmar mipui remtina la lovin tûkhawmin ama inhawi chênna dingin a mi lâkpêk ding a ni naw a, a humhalna le chawisângna sin chu nang le keia innghat a ni leiin chu humhal ding chun HYA motto "Thilthathaw, Nundanmawi le Tlawmngaina" hi a thu ela hril lovin a tak ngeia ei phursuok a tûl a, chu chu mihriem mizie pângngâi ringawt chun phursuok thei a'n naw a, lemchang ve theilo Krista thlarâu thuoina le inthuoa phursuok ding le, chuong ei chan indiktak hai chu zalên le râlmuong taka a pâr ei tlân theina dingin ei sîr le vêla hnamdanghai le inunauna dettak siem chu ka vision pumpui a nih.

Chun, nunghâk le tlangvâl talent nei tak tak hai hi an thiemnahai fâk le dawn hmuna khawpa an hmang theina dinga Sawrkara intlunpektu ni ka tum a, "Inkhêlna (Sports) hin mihriem taksa le lungril a siem tha" ti hretu ve ka ni leiin Sports infrastructure suolsuok le hnamin ei mamaw emem Zawlbûk tha tawk tak hieng a hlawp deua ei chengna bîk Assam, Manipur, Meghalaya le Mizoram haia hin pakhat seng bêk suolsuok thei inla ka nuom tak zet. Chun, damnaw le mithi phurna ding HYA Imphal JHQ in AMBULANCE an nei hi a tangkai em em ti ka hriet a, Joint Headquarters tina hin pakhat seng ei nei thei dân ding lampui dap ka tum bawk. Damnaw thisen pêk ngâi an um châng inhmawtaka thisen petu ding ei inzawng hi a buoithlâk thei em em a, Blood Donation Camp dâm neiin Blood Bank tienga thuneituhai indawrpuia ei tul huna thisen hmu nghâl thei dân ding lampui siem ka tum bawk.

LRS Pu   : HYA le Kristienna hi iengangin am i ngai a?
Pu LD     : Isu Krista hniekhnung zuitu indiktak chu a HYA naw thei nawh. Amiruokchu mi tamtak chun HYA le ei Kristienna hi an siehran hlak. Asanchu thuoituhai mizie le fepui dan khawma an nghat a, HYA thiltum phursuok pei siloa inti var le inti sakhawmi em ema mihai thilthathaw lo dem pei pawl le Pawla inrui hlak hawnkhat lei khawma a um thei bawk. Chuleiin hiengang ngâidân a um nawna ding hin mawphurna lientak neiin kân hriet a, chun mipuihai khawma ka chung-a-lam ah ngâidân siem an nuom khawma thudiktak an hriet hnung chauhvin an ngâidân puongsuok hlak hai sien ka nuom. Pathien dân le inkal loa sin ka thawtheina dingin mitin tawngtainaa mi san ding le thurawn tha mi pe dingin ka fiel a, lampui indiknaw ka hraw ding mi vêngtu le ka suksuolna mi kawk ngamtu chu ka ruolthatak ni rawp an tih.

LRS Pu   : HYA le Kohran hin iengangin am hma la tlang inla i nuom a?
Pu LD     : Kohran thuoituhaiin HYA sin hi kohran rawngbawlna ding laia a kaupeng pawimawtak a nih ti ei beramhai lai ei tu hmin hne pha chauh sawmdawl le thangpui ngaihai ei tawngtai pekna hi hlawtling hlak ei tih. Chun, HYA member taphawtin HYA motto "Thilthathaw, Nundanmawi le Tlawmngaina" hi mihriem mizie pângngâi ringawt chun phursuok thei a'n naw a, lemchang ve theilo Krista thlarâu thuoina le inthuoa phursuok thei chauh a ni ti hrea Krista'n ân din Kohran thuoitu le Berâmpuhaia inthawka ralthuom famkim ei laka ei inbel a ngai a nih ti ei hriet a pawimaw tak zet.

LRS Pu   : I term sung hin HYA GHQ hin Hmar umna taphawt  Jt. Hqrs, Brach hai popo chu fang a lo harsa khawmin ei umna State hran hran hai kan dam i tum am?
Pu LD     : Manipur, Nagaland, Assam, Meghalaya le a bîk takin Mizoram hai hi ka term sung fangsuoka a tam thei angtak HYA membera an inzieklût dân ding lampui siema a pawimawna hmun peia JHQ le Branch indin pei nisien ka nuom.

LRS Pu   : HYA GHQ hi Tuithaphai/Manipur chau a huop ni a ngaidan/ngaina hi Manipur puotienga Hmar iemanizat hai lai a um tlat a hihi iengang chie am a ni a?
Pu LD     : Hiengang ngâidân hi ei unau Manipur puotienga umhaiin an nei a, Manipur sûnga ngei khawm Tuithaphaia um ve nawhai khawmin hiengang ngaidan hi an nei ti hretu ve niin ka'n hriet. Amiruokchu HYA GHQ hin Tuithaphai lai vel chauh a huom nawh ti chu General President dinga thlang ka nina hin a sukchieng ta phawtin ka hriet a, a sin le roa khawm suklang pei ni tâng a tih.

LRS Pu   : HYA GHQ hin harsatna khawm tamtak a tuok ngei ring a um a. HYA GHQ hin Thupuiin, "Thiltha Thaw, Nundan Mawi, Tlawmngaina" hi a lo changchawi a ni bawk a. Sum khawm tamtak an rawl a ngai a. Iengang chie in am Sum hnar le sum hmudan hi hriet thei a ni am?
Pu LD     : HYA hin sin fel tak le hrât taka a thawna ding chun thuoituin mipui ringzo tawka lam indik a hraw a ngai a, mipuihaiin thuoitu an ringzo phawt chun an thlawp hlak a, chuong anga mipuiin an thlawp phawt chun sum chu a tul a ni chun hril ngailoa a umsa a nih. A sum invawi hmasa hi policy indiklo a ni a, ei ram le hnamin a thawhla tak chu a nih.  I Timothe 6:6-10 sung khan fie takin a mi hril kha.

LRS Pu   : HYA Charity Fund ti dam hi Mipui a lo inhnikhaiin an thawlawm thei dan ding le pekna ding dam hi a um am?
Pu LD     : HYA Capital Fund le Welfare Fund ti hai dam tu chen chena ei la neinaw hi mak khawm ka ti a, mi tlawmngai le hnam hmangaituhai kut hung rawlna ding bâwm dawna châng ei hrietnaw lei am? bâwm daw ngam dingin mipui ringzo ei kâi nawh? ti hi ka lo ngaituo vawng vawng hlak. Tuta inthawk chu kawt lientak hawng dingin hma hung lak tan tum ei ta, Lalpa'n a vân tukverhai a hung hawng lem chun a siena ding kenglo rak khawpin ei la nei ka beisei tlat a nih.

LRS Pu   : I hun hlutak i mi pek a. Kan lawm tak zet che. HYA le i Thuoitu chanpui hai popo ei Pathien-in, Malsawmin, thuoi pei raw se cheu. HYA Vul Zing Raw Seh!

HYA OB thar hai Oath-Taking lai



 Photograph by: Alan Famhoite, inpui.com.


- Alan Famhoite | Photo: Muona Infimate.

Tuithaphai: 01.11.14(Inrinni) khan HSA Platinum Star Hunt 3rd Soundtrack round chu Happy Heart School Auditorium, Bethel-ah nei nawk ani a. Hi huna hin Pu Laltanpui Khawbung, Social Worker in ribbon chepbawng-na le hun hawngna a nei a.  Thuhril tawi a nei naa chun hla pawimaw zie thu hai hrilin, thu a pawimaw ang bawkin hla hi a pawimaw a, hlobet le thinghna hai khawma hla hi an hlimpui a, sungkuo inrem talo hai khawm hla in a suk remthei a. Lungril nguoi hai tading khawma harna a pek thei anih. Top-10 ei kai phak naw ani khawma lunghnuol el lo ding ani ti hai a hril.

Hun hawngna nei ani zoin Pu Ramhluolien Khawbung, CRPF Pension in  ‘Zotlang Dingdi’ ti hla’n mipui an awi a, Pu Lalthankung F.Tusing (Kanghling Father) khawma a album thar buoipui meka a hla hieng ‘Ka maikung zut’ ti le ‘Bawngtar khawma lungder an du’ ti hla haiin mipui an awia ngaithlatu mipui fekhawm hai a sukhlim hle.  Emmanuel Fimate, SDPO CCPur, Michael Esh, Director, For One Life – International Ministries, Ralkapthuom, Social Worker haiin programme hi an uop. Hi huna hin contestants mi 16 hai chun an rawl mawi tak tak insuoin Top-10 round kai ngei tuma inruolsiekna an nei chu an thiemin entu mipui an sukhlim hle.  

Hun kar laka  Pu Robert L. Hmar H.S.A. GHQ hnuoia um Hmar Students’ Education Board (HSEB) Member (i/c Manipur) chun Platinum Star en dinga hung khawm mipui hai ticket chu lottery a inchangtirin, chu lottery chu Pu Rochunghnung, Vice President, HSA GHQ an pawttir a, a number pawt fuk tak mi vangnei (ticket no: 071) chun HSA T-Shirt a tlawnin a dawng a nih. Top-16 round fethlenga Top-10 kai hai chu hieng hai hi an nih. 1. Christina Shakum (Sl.21) 2. Joshua Lalhuolhim (Sl.33), 3.May Joy (Sl.34), 4. Lorinda H.Varte (Sl.26), 5. Obadia Ralsun (Sl.16), 6. Fimchunghnung (Sl.03), 7. Joslyn Infimate (Sl.08), 8. Teresa Sellate (Sl.31), 9. Lalrindik (Sl.23), 10. Emanuel Infimate (Sl.05).

Top-10 round hi a hmun pangai Happy Heart School Auditorium, Bethel-a bawk 8th November hin soundtrack le inruolsiekna nei nawk ning a ta. Vision Recording Studio (VRS), Rengkai Road ah track discount rate-a siem thei zing ani tiin Emmanuel Pulamte, Event Coordinator chun inhriettirna a siem nghal bawk anih.  












Kanghling Father


Ziektu: LRS Puruolte
Thlaphal/November ni 1-na chu Manipur Sawrkar hrietpuina ngeiin Kuki-Chin-Mizo-Zomi hnam, Manipur ram (State) a chenghai puol bik a dingin kum tin Favang Kut/Chavang Kut/Post Harvest Festival a inser a lo ni ta hlak a. Tukum khawm hin hi Kut hi 1st Manipur Rifles Parade Ground, Imphal hmun a ursun taka inser le hmang ni nawk ngei dingin inbuotsaina a fe mek a. Hi hun a hin hnam tum tum 11 laiin an hnam lam le an hla hai, an hnam thlekzie le inzula rimawi hai leh an suklang ding a nih. Hi hun a thang ding hnam tum tum hai chu- Aimol, Koireng, Hmar, Monsang, Anal,Kom, Moyon, Thangkhal, Chiru, Lamkang, Paite, Tidim - Chin, Chothe, Maring, Simte, Vaiphei, Gangte, Mate, Tarao, Zou, Mizo, Thadou – Kuki niin hril a nih. Hi hun a hin kum tina KUT hun haia a thupui taka ngai le nei el tah, Miss Kut in Contest ding khawm mi 22 lai an um a. Hieng Miss Kut in Contest dinghai hi Manipur le Nagaland a inthawka mi an ni ding thu Mang Kipgen, Spokesperson, State Level Kut Festival Committee 2014, Manipur chun Imphal hmuna Press Conference Pathienni Oct. 26, 2014 ni a Kut le inzawma neina hun ah a hril. Hi hun hi sun le zan hun haia hmang ning a ta, zing dar 10am le zantieng dar 5pm haia program intanin sun le zan haia hmang a ni ding a ni a. Sun hun a Deputy Chief Minister of Manipur, Pu Gaikhangam in uop a ta, zan hun a chun Chief Minister of Manipur Pu O. Ibobi Singh in uop bawk a tih. Hi hun hmangna hun le hmun hi venghimna khau tak hnuoia nei a ni ding leiin Kalimai Temple tienga inthawk VIPs hai lut an ta. Chun, BSNL Bhavan tienga inthawk mipui an lut dinga ti a ni bawk. Venghimna khau tak hnuoia hi Kut hi hmang a ni ding leiin Media Person hai chen khawm thlang bik umin le hi hun a lut thei ding hai chu lo in zieklut lawk dinga thusuok siem a nih! Miss Kut 2014 in sumfaiin India pawisa cheng Nuoi 1 dawng a ta, first runner up in Rs. 75,000 le second runner up nina hautu-in Rs. 50,000 sumfaiin dawng an tih. Chun, hi hun a Cultural programs a thanghai khawmin first, second le third prizes in Rs 55,000, Rs 45,000 le Rs 35,000 an dawng bawk ding a nih.

Ka lo hmu ve dan; KUT hi ieng am a ni a?: Kut hi ei pi-le-pu haiin an lo hmang dan tak lem chun an lo hmasuokhai Pathien kuoma lawmthu an hrilna hun niin an lang. Tulaia ding chun “Thlai Thar Lawm” ti inla a awm takin ka hriet. Khawvel hung changkang peiin sawrkar hrietpui ngeiin Nov. 1 Kut (Favang Kut/Chavang Kut/Post Harvest Festival) dam Manipur Sawrkar hrietpuina hnuoi ngei ah State Holiday hai chen a puonga umin, State sawrkarin a thupui thei ang taka a hriet le a ti dan taka a mi’n serpui mek tah hi Kuki-Chin-Mizo-Zomi hnam hai tading chun lawm a um laizingin hi KUT hi a neitu bik um ang a ni leiin Manipur a Tribal-Sinlung suokhai, a biktakin Kuki-Chin-Mizo-Zomi hai chengna biel (Hill Districts/Areas) a hmang a ni ta ngai der naw le Imphal nilo, Khawm chun, 1st MR Parade Ground nilo a hmang thei a ni ta der naw el hi chuh a san um ngei a ta, buoina le venghimna thil lei chu ni ngei bawk dingin a chieng hle. Manipur a Imphal nilo District tum tum haia Kum thar 2015 a inthawk chu hi Kut hi hmang a hung ni nawk thei ngeina dingin ei MLAs, MDCs, Social Workers le Tlawmngai pawl tum tum hai hin hma hung la theihai sien nuom a um hle. Chun, hi hun hi Manipur a cheng hnam tum tum hai in unauna siemna hun le siem theitu ding chi chau item hai uor ta lem inla. Miss Kut nekin Cultural/Traditional Exchange Program le Cultural/Traditional le inzawma Exhibition/Seminar ang zawng daminin fe ta lem sien, nu-le-pa, hnam dang dang hlutsak khawm a hlaw lem ring a um. Miss Contest hi ei uor rak a Mister Contest um silovin, chun hieng hun haia hin hnam puon hlutna suklang nekin Western Style a hnampuonhai pholang ei ching ta lem bawk a, hun sawtnawte a chu ei Kut umzie thlanmuol ah ei vuiliem chauh nilovin, ei hnam nunphung le ei puonhai chen khawm iengmalovin ei la hung inchangtir lem ding niin an lang chieng hle an ta naw maw?! Hieng ringawt a Kut ei hmang el ta hi chu ei nina humhalna ding nekin ei nina suknepna ding chaua inser a ni ta leiin KUT hi Tribal haiin ei Boycott khawm a tha lem el ta naw mani?? Ka ti hlak! Manipur State Sawrkar hin Art & Culture Department khawm a neia an ni hnuoia khawm Art & Culture thil le inzawma hma an lakna khawm hmu ding a tam naw hle! Manipur Sawrkar hin Kut a ding hin indik tak le umzie um takin Sum iengzat chie am a seng hlak a?? ti hi Mipui hriet nuom tak a ni bawk.

Kut le Buoina: Kut a ni phawt phawt ta chun buoi ngei ngei ding anga ngaina khawm a um el ta hi thil pawi tak a ni a. Eini Kristien intihai tak tak khawm hi ei in enfie a hun ve ta hle. Mani Kut khawm mikhuol thei ta lo hai ei nih! Kum khat lai khan CCPur Public Ground ah Miss Kut Contest zan Stage chu mipui laia hawn khat lungsenin bottle le lungin an deng a. Kha zana Judge pakhat kha English mi [USA mi niin ka hriet (?)]. Inzak khawm a um hle a ni kha... Incheina lepler le Sexy tak taka Miss in Contest kher lem hi chuh, hun le hmun dang hiengang nuomhai tadingin a tam tho a. Manipur a cheng hnam tum tum hai inpumkhatna dinga hi ni hi hmang ni ta lem sien, a mikhuoltu ding hi a District a khawm a Hnam insawk pei ta lem inla, hieng hun haia hin buoina siemtu hnam chu in unauna ditlo a khawm enin, ngai pei ta inla, a fuk lem el ta thei (?...). Hun liem ta haia Kut ni, hun le hmun haia khan Condom, Under Wear le Zu bur le bawm ni leh tam tak tak hmuin a lo um ta hlak a. Kut hun haia hin Pathien kuoma tawngtaina hai dam neiin hun hai hmang a ni hlak bawk. Hienganga pawrche taka hmang a ni nawna ding hin Kut neitu hnam Kristien hai hin ei dodal ngam khawm a ngai. Kut hlawtlingna ding hin Pathien nekin Police Commandos, Sipai a khawm Garhwal Rifles, RR Rifles... an rum deu hai dam hi ei ti lem ni ta sien a hawi bawk. In enfie chu ei ngai nasa ta hle!

Tukum a Kut hih: Tukum Nov. 1 a Kut hi Live Telecast lo en thei ning a ta. Lo en nuom hai tadingin www.statelevelkut.co.in le hi Kut le inzawma Chanchin tharlam tak chu facebook State Level Chavang Kut annawleh,www.statelevelkut.co.in haia hriet thei a ni ding a nih.

Iengpo khawm lo ni ta sienla, Kut hi hmang thiem chun thil hlu ve tak chu a ni thei.

RTH Varte Lal DenaBy Ramthienghlim Varte, Senior Anthropologist, Shillong

Palien ni lo, hangnobei, sam dum sei tha hmek hmawk, bahrithin a inbuk deu hlek a khui hlak, inkhaithli hun tawk; mi an biekpuihai chieng deuva en veng veng hlak, tawng tam bek beklo, thu khel le bielchiengnaw thu mei mei hril ngailo, pa inngaitlawm le mi chaldel zawng a chang mawinaw ngailo i hmupha ama ngei chuh a nih Prof Lal Dena.

A PIENG LE MURNA

Lal Dena hih thafel le Fimchawikim nau upatak, kum 1939, January 11, khan Pherzawl, Churachandpur, Manipur-ah a pieng a, Independent kohran vungthat lai ani bawk leiin a hming hih Independent Laldenlien tiin a pu Fimthlovung Keivom-in a phuok a, a tawi zawngin Lal Dena tia hriet a nih. NEIG Mission School a Thanmawipa kebula zirtirbu a suo hnungin  Independent School-ah an chuk zawm a. Pherzawl a H/S ala umnaw leiin an chuk zawm theinaw dinga an ngailai Pu Thanglawr-in Pherzawl High School a hung indin hlauh a, kum 1959-in pawlsawm a zo pha tah a nih. Hi kum vek hin D.M.College, Imphal-ah I.A ( Intermediate of Arts) a kai a, sum le insung harsatna leiin a sunzawm thei nawk tah naw a. Kum 1960-63 sunghin Pherzawl H/S, Sielmat IBPM School, Lamdangmei ME School, Tamenglong Distrcit le Saidan Independent ME School, Manipur-a hai inhlaw’n kum 1963 hin D.M.College, Imphal, Manipur-ah PUC ( Pre-University Course)-private a exam-in a pasi a nih.

PU THANGLAWR LEH BAWK AN INHMU :

    Kum 1963 khan B.A. D.M.College-a sunzawma chu, sum tiengpanga harsatna leiin  bawkin inchuk zawm theilo dinga an ngailai Pu Thanglawr le a ruolhai  A.Daiho le T.Kipgen  haiiin kum 1964 khan Chingmeirawng Adimjati Siksha Ashramah hmunah Adimjati H/S an hawng a, Makedoni a kona rawl ang el khan Pu Thanglawr-in  “Dena, Adimjati H/S-a hin thawk ve la, zingkar Class nei hlak i ta, sunah College kai i ta, i nuom phawt leh van tawng rak khawmin lekha inchuk pei thei i tih” ti’n a fiel a (cf. Dr Thanglawr Salam Bukna ). A ti ang ngei chun  Adimjati H/S-ah a thawk sungin Gauhati University hnuoiah B.A. Distinction-ah pawsisawn sawmna niin a pasi a, chun M.A. history khawm private bawkin G.U. hnuoiah pawsisawn pahnina hiel ni phakin a zo tah a nih. Chuleiin, Pu Dena an zinna khawvela harsatna tawpkhawk a tuok chang kalbi rempektu laia mi pawimaw tak Pu Thanglawr hi a ni rawp hlak leiin  Pathien remruot annawleh Pathien I ruot ti naw ruol an nawh.


THIEMBUK INSANG KHAWVEL :

Kum 1972 khan Jawaharlal Nehru University-ah Fellowship hmuin a sinthawna Adimjati H/S, Imphal suoksanin J.N.University, New Delhi-ah M.Phil  thawin a hung zo nawk tah pei a. Kum 1973 November 26 khan Department of History, Centre for Post-Graduate Studies, Jawaharlal Nehru University ( Canchipur ), Imphal-ah Asst. Professor sin a zawm tah a nih. Kum 1982 khan Centre for Post-Graduate Studies, Jawaharlal Nehru University ti hlak khah Manipur University-a hlangkai a hung ni tah pei a, ama Pu Dena khawm Jawaharlal Nehru University, New Delhi-ah Doctor of Philosophy thawin nuhmei le naupanghai zamsanin kum iemani zat zet a rawl hmang veng veng nawk hnungin kum 1984-in Ph.D degree vawrthluin hnena hlado an sam thei tah a nih.

Pu Lawr-in a ti angin inchukna tienga an sangtak a zo chau nilovin thiembuk insang MU-ah sin  insangtak professor chelin kum 2003, December khan a pensawn tah a. A pensawn hnung khawmin Manipur University‘n re-employment thaw peiin, a thiemna, a ringumna, a  taimakna le a nunphung-zierangin thiembuk insang thuneituhai lung a buo leiin tuchen hin Manipur University, Canchipur, Imphal suoksan lovin a um zing a. Chuleiin, Pu Dena hih phuokchawp mei mei annawleh inditsakna le inzaderna (courtesy) leia hieng degree-hai hih a fawmkhawm ani ve naw a. Thlantui far zawi zawiin an chuk a, nuhmei-naupang hmu phak lona ramah a fienriel a, pindan sungril hmunrena ah mise-hazang tuor a kampetin harsatna tiem seng lo ner thlenga a suol dawk lieu lieu le B.A. (Distinction), M.A.,M.Phil.( JNU, Delhi),Ph.D (JNU, Delhi) degree intlar khup hih University’n a pek a nih. Hmar hawrawp A AW B Ch a bul ṭanin  Prof. Lal Dena hih  mithiem filawr, hnam pasalṭha a tling a, a ropuiin inza a um khawpel.

THIEM INZIRNA KUNGPUI

Thiembuk insang a degree a neihai hi a thluok varna hmang tangkaina dinga University’n license a pekna ang chau lema a ngai a. A hun hlu neihai hih lekha tiemna le ziekna’n a hmang hlak leiin a ziekfung hmawr hi a ngeiin a hriem tha hle a. A awmhnawk irsuok thu le hla hi thiemna tienga phingtam-dangchar hmun hrang hrang inthawka inchuklai Thiembuk insanga fuonkhawmhai hnemtu a ni a; ama zarzo le a thiemna par tlantu an tam tah em em. A zar hnuoi M.A. degree tiem lovin M.Phil degree pek a um tah po khawm mi 7 an ni a, Ph.D degree hmu mi 15 zet an tlingphak bawk a nih.

Kum 1982 khan a doctoral thesis le inzawmin Aberystwyth, Wales le London, U.K.-ah a fe a, kum 1997 khan Korea Foundation hmuin Visiting Fellowship-in Seoul, South Korea-ah a fe bawk a. Chun, 2001-in Indigenous people-hai harsatna (problem) le inzawmin International Workshop, Saba, Malaysia a fe ta bawk. Chuleiin, inchuklaihai Hmar arsi, thiemna a hrivawisiehai damna lampui siel pek hlaktu, thiembuk insang sukmawitu le run lumtu ani leiin thiem inzirna kungpui  ti naw ruol an nawh.

Lekhabu English le Hmar ṭawnga a ziek tahai :


1.    Christian Missions and Colonialism: A Study of Missionary movements in Manipur and Lushai Hills,1891–1947,Vendrame Institute, Shillong, 1988;
2.    History of Modern Manipur,1826-1949.(edited): Orbit Publishers, Delhi, 1991; 
3.    Hmar Folk Tales.: Scholar Publishing House, New Delhi,  1995;
4.    In Search of Identity: Hmars of the North East India: Akansha Publishing House, New Delhi, 2008.                     
5.    British Policy towards Manipur,1762 – 1947: Nongeen Publication, Imphal, 2008;
6.    Dialogue on Tipaimukh Dam (edited) : Akansha Publishing House, New Delhi, 2011.                  
7.    Bawmzo: A Study of the Kuki Tribe of Chittagong Hill Tracts, Bangladesh (edited): Akansha Publishing House, New Delhi, 2012;
8.    Selected Mizo Folktales; Re-reading in the Context of Modernisation and Globalization: Lengchhawn Press, Khatla, Aizawl. 2013.
9.    Zawlkhawpui Chanchin (History of Zawlkhawpui in Hmar): Churachandpur, Manipur, 2004; 

Research paper tam tak a ziek International le national magazine/journal a insuo tah (saptawng le Hmar tawnga nitin chnchinbua insuohai ṭhanglo khawmin) ka hei hlulut vawng chuh inphalam um khawp hielin phek tamtak a hluobit leiin a hre nuom le dit ei um chun kimchanga inthawn tuo el ṭhalem a tih. 

Thil dang dang le a sinchelhai :

         Co-ordinator, Centre for ST/SC and Minority Coaching Class, UGC NET/JRF  Examinations, Manipur University, Imphal, 1990-2006; Co-ordinator, Centre of Manipur Studies (Tribal section), Manipur University, Imphal, 2001-2003; President, North east India History Association, Shillong, 2002-2003; Foreign Visits: U.K.(1982 & 1998); Seoul, South Korea (1997); France (1998); & Malaysia  (2001); Visiting Fellowship/Professor: Visiting Fellow, Korea Foundation, Seoul, South Korea, 1997; Visiting Professor, Department of History, Dibrugarh University, Assam,2002; Member of Peer Team, National Accreditation & Assessment Council(UGC), Bangalore, 2001; Co-ordinator: Centre of Coaching for ST/SC and Minority Classes, UGC NET/JRF Examination, Manipur University, Imphal, 1999-2006.
  
Research Projects a zo ta hai:

    Mizo national movement, sponsored by the Theological Research and Communication  Institute, New Delhi, 1993; Evaluation of the sectors of development under the special central assistance, Tribal Sub-Plan with special reference to Tipaimukh Sub-division – sponsored by the Ministry of Tribal Affairs, Government of India, New Delhi, 2002-2003; Selected Mizo Folk Tales : Re-reading in the Context of Modernization and Globalization sponsored by Indian Council of Social Sciences Research, New Delhi, 2011-2013.

Manipur sung le puotieng academic body hran hran 20-ah member a nih bawk. Tuhin Indian Council of Social Science Research (ICSSR) hnuoiah Senior Felow peka umin Department of History, Manipur University, Imphal-ah a um.

SUNGKUO CHANCHIN :

    February 14,1964 Valentine day khan  Lungthulien khawsuok, Saidan a hungum nunghak hmeltha Pi Vanlalhlu  leh kumtluonga a thlum a hang, an hawi le rinum tuor tlang dingin Saidan ICI Biekin-ah Pastor H.Daia kut hmangin Pathien le mihriem hmaah nupa ditum tak ni dingin kut insuina  an nei tah a nih.    
     Pathien thuoina zarin nupa ditum tak niin nau pasal pathum le nuhmei pakhat malsawmna an dawng a. An upat dan indawtin 1) Roland, 2) Linda Mawii, 3) Isaac Lalmalsawm le 4) Oliver Lalthansang an nih. A nau pasal pahni Roland le Isaac Lalmalsawm ruok chun khawvel rinum suoksanin Pathien angsungah an lo chawl hadam tah.

LUNGDIT INṬHENA:

    Chun, kum 2014 hi a lungdumtu Pi Vanlalhlu le an innei kum 50-na Golden Jubilee ding a lo ni tah a. Sienkhawm a hun hungtlungding nghakhla taka an lo thlirlai inringlawkna um hman derlovin December 24, 2013 khan Pathien programme siem thina chun Pi Vanlalhlu  chungah tla a hungzar khum tah lem a. A ruong chuh Sielmat, Churachandpur, Manipur-ah Kristmas nipui ni tak khan ropui taka  vuiliem a nih.

    Pu Dena hi khawsawt mi tak a ni leiin nauhai pahni le a kawppui lu a hei sun hi tuor thiem intak a ti em em a, a hmela an khawm an hriet. Kum 2012 khan a research project le inzawmin Shillong-ah annu leh an hung inzin a, hlim takin kan inpawl a,  sunghai dam kanin hmun dang dang a hai an leng a. Imphal tieng an kir hnung khawm a Telephone-in Shillong inhawi an ti thu le a an hung inzin nawk ding thu dam hrilin hlim takin kan inbiek hlak khah ana. Tukum 2014 hin a research project le inzawmin Pu Dena chuh a hung nawk ngei a, ka pi le an sulhnung hei fangvel chuh a lung an leng em emin ka hriet a, an pawlpui dan khawm thiem an tak. Ni dang khan chuh kan hlimin hril ding kan hriet rawn thei lawm lawm vei leh awmhnawk inthawl hak chun tu ṭum hin chuh kan innui thei tah nawh. Nupa tangthe natzie hih tuzet hin chuh ka hrietve tah.
 
     Tuhin a nau laia naupangtak Oliver Lalthansang le a monu Caroline Lallawmzuol-hai leh Manipur University, Imphal-ah an khawsa mek a. Chun, a hun tamlem lusunna’n hmang sienkhawm, tiem le ziek tiengpang thei ang angin a sunzawm pei a, research project khawm iemani zat  a nei zing a, chawl hadam el thei khawm an nawh.

    Thiembuk insang run a inchuklaihai hmathuoitu le ei hnam sukmawitu Prof.  Lal Dena,   Mupui anga a hratna siemthara umin a neka tamlem a thiemna le varna hnam ta dinga hmang ṭangkai nawkzuol dingin ditsakna insangtak kan hlan.

Powered by Blogger.